اَبی گِردی «11»

بخش اول – قسمت یازدهم

جعفر پویه

اَ اینچون گوش بدارین

دیم دانلود بشقالین، واس خودتون ویگیرین

گِباستَه رِ هَم‌چه بَکوفت به فرشی که اَ یگ نردبون اووزون بو که گَرت و خاگ تمانِ جارِ ویگید. صدای پسر وچه‌ئی اَ اون وَر بیامو: نَنه اینَه ر بشگِنَم واش گَرت فرش ر بیگیرم؟
زن رو وَر گِردوند و بلند بوگود: اونه روهَنجه، چی‌چی ر بشگِنَم. هانه سرجاش، یک پَردو ویگی بیور؛ بدو بینَم!
زن پَردو ر اَ وَچَه هاگید و وا لَقد بَزی اُنَه رِ اَ وسط دوتا کرد. یکیش رِ دست پسر دا و بوگود: بَکوف بینَم؛ بکوف که دور بَبِه، تند باش ذلیل بَبَه.
مار و رو دا موتونستَن یکی وا گِباستَه و یکی وا پَردو، فرش ر بَکوفتَن. گرت و خاگ تمان جا ر ویکّه بو. پنداری این یگ سال، فرش هرچی گرت و خاگ بو ر بخودش بیکّه بُو. گَرتوَه که تمون بَبُو، زن یگ جورو رِ بَزی مین چِلَگ اوو و وا اونَه فرشی که همون‌طور اووزون بو رِ تمیز کرد. اِسَه تازه فرش رنگ واکرد و نقش و نگارش معلوم بَبُو. مار و وَچَه دو سر اونَه ر هاماسین و بَبُردَن مین خونه واگشییَن.
هوا مِلایم بُو و نَرمه بادی رو هال درختا وازی مِکَرد. صدا چَرخیسَک مین مَحله دَپیته بو. مرغ و خروسها، رنگ و وارنگ دور یک سینی روئی جمع بَن و به اونه توگ مِزیَن. صدای دِرَنگ دِرَنگ توک اونها وا صدا چَرخیسَک قاطی موبو و پنداشتی وا همدیه هادا هاگید مونَن.
یک تِکه ابر سفید رو آسمون آبی، راه‌شِه بیکِه بُو و موشو. اون دورها یگ دال رو هِوا چرخ مِزی. اِفتو بهاری بو و اَ زمین تَم بلند موبو. پا دیوار مَحلَه، اون چون که نوسوم بو، هنوز یک کود وَرف نهابو. پنداری حالا حالاها نَمخواست اوو بِبا. دونه های یخ بزیه وَرف عین اِلماس مِدرخشی و سوسو مِزی. تمان جا ساکت بو و غیر هوای ملایمی که همه‌چی ر به مِلایمَت واداشته بو، صدایی نمیامو.
بو بهار دَپیتِه بو مین جون زمین. درخت و اوو و پرِنده و چرِنده هوایی بَب‌بَن. درختا سرپا بَن و دامن کوه، اَ اون بالای قَره قاژ بیگی دا پی باغ، یگسر رنگی بو. رو هالِ زیجه درختِ مین مَحله که سمت به‌درخت کجا بو و سرش دنا بو روی شونه یک هال جوز رَخت، یگ بودبودَگ تُندا تُند موشو.
سیچیلیگ جوزرَخت، یک قلاغ نِسته بو و وا نرمه باد توو وامخورد. هی موشو و میامو، انگار نه انگار که جِئی خبریه.
مین ده تمان دُکونها دَبستَه بَن؛ دیَه الهان همه مین خونه شون پا سُرفه نِستِن و گوش مِدارَن دا صدا بیا. پنداری همه گوش بَبن. تن برنجی سَموَر زغالی تووداره و رو سرش یک قوری چینی گل و مرغ دَرِه؛ رو قوری یگ سرقوری دست دوج؛ دا چئی خواصَه تَم بَگشِه. استکامها رَج اِفتین، یکی همون جور که صداش ر موخوره موگه: اِسَه مهمون میا!
صدا قُل قُل سَموَر مین خونه دَپیته، دونه های تسبیه بوبو موخوره بهم دیه و صداش مین مُشت او گُم مِبا. کِلاه نخی رو سرش جاگیره و بند جورَب پشمی‌ش ر هَمچِه کِشت دَبِستِه که پنداری هم الآن مخوا پاشِه بوشو چَربداری. پالتو رِ بنداخته رو کولش و زیر زُبونی هی یگ هیچی ر پُگسرهم واگود مونه.
سوزه گندم بالای سُرفه ناها و و سوزه مَرجو مین یگ دوری مرسی اون وسط و دورا دورش تَشتَگه که دَچّیه یه. مین هرکدوم یگ هیچی. سُرفه گل دوجی بَبه که رنگار وا رنگه، این قشنگی ر هزار مطابق کرده. مِشا اَ لا قرآنی که دَمِ اِینَه ناها، گوشه اسکناسهای نو ر بَدیَن. لَمپا وسط سُرفه کم سو موسوزه. مین خونه هیشکی کین نشیمن نِداره، اَمبائی جُرات بیرون شوَن هم دَنی. همه نِستِن و مَحتَلَن. محتلن دا صدا بیا، صدایی که یک اَندی هیچی وا خودش میوره. اوهو وَلا، می‌نی همه محتل صدا مبان، اون صدایی که وقتی بیا، همه چی رنگی مِبا، دلها خوش و خُرم مبان؛ سُوز مِفتِه و اِفتو زِنِش پیدا مونه. همه همدیه را باغال هام‌گیرَن و به وَچه‌ها عیدی مِدَن. دیم‌ها گل مِندازه و دهون‌ها پر خنده مبا. اینَه چدو صدایی که هَمچه مونه؟ نَمشا بُوکّن!
نسیبه همه جا ر اِوو و جورو کرده بو. مین خونه اِندا یگ ذِریگ اَ هرچی مین تَشتگ دریته و سر سُرفَه هانا بُو. وَچه‌ها که چشمشون سوسو مِزی، وایگ چشم مارشونه و وا یگ چشم سُرفه مِپییَن. پرده ر کنار زیه بَن و در چارتاق واز بو. صدای بیامن و بشوئنی نمیامو. اَمبایی مین مَحله مرغ و خروسها مَر میدون بیکِه بَن. یگ گربه اَ لو پرچین بپری رو تشتی که دم سرکِلا دَمرو بو. اَ رو اونه لیز واخور و بفتا رو چلگها و سر و صدای همه رِ بلندا کرد. گربه حیونی خودش اَ همه پیشتر بَترسی، اَمبائی اون وسط مرغ و خروسها وحش بَبَّن و مَرمیو گربه ترس واخورده وا قُدقُد اونها قاطی موبو، یکی موگم یکی مِشنویی، یانی اون یگ وجوب جا غُرقُشون بَبُّو.
شربونو رو کرسی یک تِرمه واگشی بو و هیچی هاش ر رو اونه دَچی بو. عکس پیرش رِ اون بالاکِشَه به لَمپا وَربراشته بو. کنارش یک کاسه اوو هانا بو و مینش یک سکه بنداخته بو. اون سمت اِینه هم یک سوزه هانا بو. مین تَشتگ‌هاش استگ لَب لبو، مغز جوز بوبدیَه و بَلگه دَبو، حلوا لوز و حلوا جوز هم داشت. قنادی از پسرها کلب علیجان هاکه بو فَت و فراون، مین یگ پشقاب گلسرخی اونها ر کود کرده بو. توتَگ یک اَندی هانا بو مین سرفه و چولو سرخها ر هم دَچی بو مین کاسه چینی گل و مرغ. سَموَرش یک کله قُل مِزی و او داشت یگ شعری ر واس خودش موخوند. نَمتونست دلخوش کُنه خودشه؛ اَمبائی چاره چیه؟ عیده، بایسطی کاری کردن. اِسَه اَ اَمرو به بعد سال دیَه‌ای مِبا و روز و روزگار دیَه‌ای. بَلکَم چومدونَم یک خبری بِبا، دنیا رِ چی بَدی‌ای، بَدی بَبُو. هَه! معلومِه که مِبا. امرو نِبا، فِردا مِبا. اوهُو مِبا، حُگمَن مِبا.
شَربونو همونجور داشت واخودگویی مِکرد که یگرا هَمچه صدای قُرص و قایمی بیامو که هول واخورد. دا بَشو اوو دُهونشِه قورد بده؛ گربه اَ مین اِیوُن بَپوری هوا و وا هول خودشِه بَکوفت به در و وِنگی بَزی و راهشِ کَجا کرد مین در باغ گُم بَبُو. یگ دسته قِلاغ اَ رو درختها بال واکِردَن و غارغار کُنون رو هوا چرخ اِفتان. مرغ و خروسها ساکت استابَن و دور و وَر رِ مِپی‌اَن. یک سگ سفید همون جور که دُم پر موش رِ رو کولش هوا کرده بو، اَ جلو خونه لووکَه بَخورد و سرخوش واس خودش بَشو. اَ دور صدای شُرشُر ربار هم میامو.
شربونو هانست پا سُرفه؛ یگ تیگ گلاب دریت مین مشت‌اش و به سر و روی خودش بپات. دست اش ر که به دیمش دمالی بو رِ به قاب عکس پیرش بمالی و ساکت ویگید هانست. سَموَر اَ دستی قُل بَزی، خودشِ بَکُشت.
شربونو محتل بو دا یکی بیا خونِه‌ش ر اوو بَزِنه. هر سال یکی که پاقدمِش سبُگ بو رِ موسبوری دا بیا و اینکار رِ واسِش بکُونه. اون کسی که میامو، همیشَگ یک سُوزَه گندم دَستش دَبو و اَ در درون میامو. سُوزَه نُشونه بهار، زایش، سر سُوزی و خوشی و خُرمیه. اَ اووئی که مین جامَگ اون سوزه دره یک تیگ به چار دوج خونه مِپاچَن. اوو نشونه پاکی و پاکیزگی، خیر و برکت، سلامتیه که آناهیتا نگهبان اونه‌یه. وا سوزه خوشی و وا اوو سلامتی همپا سال نو اَ در درون میا تا با امید خیر و برکت اون سال شروع ببا.
شربونو همون جور نِسته بو به این هیچی‌ها فگر مِکَرد که صدایی بیامو. دا بَشو به خودش بیا، وَچه کوچیکی نسیبه، یک سوزه دست اش مین در استابو و همون‌جور که چشمای دُرُشت‌‌اش از خوشی بَرق مِزی، بوگود: عید شما ملارک با.
شربونو ر موگی، اَ خنده بَمُرد. همون طو که صداش خونه ر ویکّه بو، بوگود عید تو هم ملارک با نَنه جانم. وَچَه درون آمو. شربونو پوسَه کِردِش و سَرشِ دست بَگشی. وَچه که بیامبُو خونَه رِ اوو بَزنِه، یک خووردیگ گیج و ویج بو. شربونو کمک اش کرد. اَ اون بالا، یگ ذریگ اَ اوو سوزه رِ به هر چار دوج خونه بپات، بعدش بیوردِش پا سرفه و یک خوردیگ گلاب واسش بیگید. به سر و روش دمالی. یگ نقل دهونش نا و یکی دو تا سکه هم کین مُشت‌اش. جیب کُتِش ر اِستَگ لَب لبو پرا کرد و یگ چولو سرخ هم هاشدا. وَچَه همون جور که عذابش بو بوگود: خاب دیه من بِشَم. پابو و راهفتا. سوزِش رِ هم وِنِیگید. مارش اون بیرون محتل بو دا او بیا.
وَچَه نسیبه ر که بدی جون دَرفتا، بلند بلند بوگود: ننه بین، چندی پول دارم. مین دستِ کوشکگش سکه های عرق بکرده ر نشون دا و فرو کرد مین جیبش. اون دست اش که چولو سرخ رِ کِشت هاماسی بو رِ جلو اورد و وا بِرارش بوگود: بیا اینه مال تو. اونه هم چولو ر هاگید جیبش نا و بوگود: پول هم دوتا داری؛ یکیش ر هامن‌دِه.
او هم بوگود: نه چولو مال تو، پول مال من. دوتا براری بِفتابَن به کِش و واکِش که نسیبه بوگود: راه اِفتین بینَم، بَسته دیه.
یگ تیگ که بشواَن، نسیبه واهِستا. نفس تازه کرد و بعد یک تیک فکر کِردن وَرگردی. وا خودش بوگود: کوجه میشی؟ دا دَم خونه پیرزن بَشویی راه‌ته کجا کردی کوجَه؟
حواست نیه داری چومونی؟
به وَچه ها بوگود: وَرگردین، ورگردیم بینم، بشیم خونه نَن‌دَلو عید مبارکی، بدوئین بینم.
وچه کوشکَگ بوگود: شماها بشین، من دیَه نَمیام. بَشوم دیه! پول‌مَم به کسی نَمدَم. شما بیشین.
نسیبه وَرگردی واش بوگود: پولتِه دَنه جیبت ننه جان، کسی پول تو رِ هانیمگیره، تو هم دنبال ما بیا بیشیم، دا ماهم عید مِبارکی کنیم واهم وَرگِردیم. خاب!
وچه که هنوز دو به شَک بو، یگ تیگ فکر کرد و همون طور داشت موست و مورَه مِکَرد که دو راهه نسیبه بوگود: بیشیم اونجه هیچی خواصه بَخوریم. وا نَن‌دَلو حرف بزنیم و بیئیم. تو که بَلدی جلو جلو بوشو ما اَ پُگ‌سر میئیم. بِدو جلو بینم. تو راه بَلَدِ مائی‌دیَه، بِدو.
وچه جلو اِفتا، بِرارَگِش و نسیبه هم پُگ سر. دا بَرسین به خونه شربونو.
شربونو نِسته بو که یگرا وَچه مین در پیداش بَبُو و بلند بوگو: ما دوراهه بیامیم. عید شما ملارک.
شربونو دو راهه بفتا به خنده و بشو وَچه ر باقال هاگید پوسه کرد و بوگود: خوب کردی ننه جان، خواصه کردی بیامی، بفرما، درون آ.
وچه بوگود: مارمَم بیا؟
شربونو بوگود: اوهو ننه جان، مارتَم بیا، برارَگ‌تَم بیا، هرکی بیا، خوشامو.
وچه بوگود: من پولمِه به هیشکی نَمدم.
شربونو دوراهه بخندی و بوگود: معلومه که نَمدی، مال خودته ننه جان، نده، کِشت هاماس و وِلِش نَکُن. اونَه پشت اش شیر خوته، بپا دست‌اِت ر گاز ونیگیره.
وچه پول ر نیگا کرد و بوگود: شیرش راستکی نیه.
شربونو بخندی و بخواست جوابش بده که چشمش بفتا به نسیبه که به او و وچه که واهم هادا هاگید مِکردَن مِخندی. قد که راستا کرد، نسیبه بوگود، ننه جان هزار سال به اَ این سالها. مبارکا با.
معلوم نَکرد شربونو چی جواب بِدا، اما وا سر بَشو مین باغال نسیبه. صدا نفس های بلندش ر مِشاست بشنافتَن. نسیبه ر که پوسَه کرد، دیم دوتاشون خووس اوو بَبُو.
پنداری نیشتر شربونو به نسیبه بخورد که دوتایی خونه ر کردن صحرا کربلا. اون یکی وَچَه هاج و واج اون میون وسط ویلون بو.
زنها خودشونِه که خالی کِردَن، تازه یاد وچه‌‌ها بِفتان. شربونو پسر بزرگ نسیبه ر باقال هاگید، پوسه کِردِش و مار و وچه‌ها ر پا سُرفه هانشوند. واسِنه‌شون گلاب بیگید و بعدش یک دور نقل بَگردوند. بوگود: ویگیرن دهون تونه شیرین کنین.
نسیبه بوگود: شیرن کام باشی ننه جان. ایشالا خواصه سال باشه واسِنه‌ی همه، مام یکیش.
شربونو دست کرد گِر گوشه چارقدشِ وا کرد. دوتا سکه ها پسر وچه دا و بوگود: هاگیر ننه جان. ایشالا اَمسال هَمِش جیبت پر پول با. وچه به مارش نیگایی کرد و نسیبه با کله اشاره کرد که هاگی.
وچه پول ر هاگید و واعیش یکی دو را اونه ر این وَر اون وَر کرد. دا خیالش راحد ببا که راستِکیه.
نسیبه بوگود: دست ات درد نَکُنه ننه جان. خدا برکت خونِت ر زیادتر کنه.
شربونو بوگود: عیده، همه دلخوشیش به هَمینَه‌یه که آدم کسی رِ داشته با دا عیدی هاشدِه، عیدی هاگیره. یادش بخیر، خودمون وَچه بیم ر یادت دَرشوِه، یگ شِئی صنار که عیدی هامون مِدان، عَرش ر سِییر مِکردیم. پنداری دنیا ر هامون دیین. یادش بخیر. اینَه ر بوگود و پابو اَ سمور که یک کله قُل مِزی، دوتا چئی دَرید و بیورد سر کرسی، یکیش ر جلو نسیبه هانا و یکیش ر خودش ویگید. وچه ها وا پول و چولو سرخ مشغول بَن و خوشی شونه ر وا عیدی شون به رُخ هم مِگشییَن.
مین ده شلوغ پلوغ بو. کوچیگ ترها راهفتا بَن سمت خونه پیر– مار شون. پاری‌ها هم موشون سمت خونه بزرگترهای فامیل یا تیر و طیفه شون. وَچه‌ها سرکوچه و پاری جاها چندتایی جمع بَن و سر و صدا مِکِردَن. اَندی تومی نگذشت که چندتایی جَوون دسته بَبَن و راهفتان عید گِردشی. اینها از سرمَحله خودشون شروع مِکردن و هرخونه که سر راه دَبو ر درون موشوَن. صدا هِرّ و کِّر شون تمان جا ر ویمگید. پاری موسوم، واس خوش‌دعوی، اونچی مین سرفه عید دَبو ر مِلوبوندن و سرفه عید ر مِکردَن مثل میدون بعد جنگ که همه‌چیش دَرب و داغونه. واس همینه صَحَب خونه باید حواسش به این جوونها موبو. و اِلا کار اَ کار مِگذشت و مِشاست بوکن زیونی شون اَ حد رَد موبو. هر خون‌ئی که درون موشووَن اگه اونها جوون داشتن وا اینها همراه موبَن. یانی در به در و خونه به خونه عده این سیل زیونی زیادتر موبو. چدو اِشکم شون جا میگید؟ کسی نَمدونه. امبائی عید بو و همه خوبی و خوشیش هم به همین کارهایی بو که پاریها مِکِردَن. نسیبه و شربونو مین خونه نسته بن و گب شون گل بنداخته بو که یگرا صدای یک دسته آدم بیامو که صَحب خونه هووو. عید شما مبارک.
شربونو خودش جمعا کرد و وا تعجب به نسیبه نیگا کرد. چادرش مَحکم کرد و اَ همون چون که نِسته بو بلند بوگو بفرما، پیش‌آ.
زنها خودشونه جمعا کِردِه بَن که جَوونها پیداشون بَبُو. دا نسیبه و شربونو بَشوئَن به خودشون بیان دور تا دور کرسی هانستن و یکی دو تا هم که جا نَبَّن، خودشون مِشغالین دا یگ جایی واسِنه شون فَرهَم ببا.
شربونو بوگود خوش آمین عید همه تون هم مِبارگ. جوونها هم که به خودشون عَدر و گلاب بَزی‌بَن صداهاشون رِ بنداختن مین سرشون و هرکی یگ هیچی موگود. رَخت و لباس نو و رنگ و وارنگ شون وا زلف و کاکل روغن بزیه، خونه ر اَ رنگ و بو پُرا کرده بُو.
دا نسیبه بَشو اِستکام نَلبکی دَنه و چئی دَریجِه، جوونها کاه کُزل سُرفه رِ بَکوفتَن.
شربونو که چئی ر هانا رو سرفه دیَه مین تَشتَگ‌ها چیزی نَموندِه بو. یکی شون دست درورد و چئی ر تُخص کرد. نفری یک هورتی به چئی بزیَن و پابَن. خدا حافظی کرده و نکرده، همون‌طو که هَمدیَه ر دَستگولَگ مِدان اَ در بیرون شون و به طرفت‌العینی غیب بَبن.
جَوونها که بشوین و سر و صدا که بفتا. نسیبه و شربونو به هم نیگاهی کردن و بزیَن زیر خنده.
نسیبه بوگود: دور با، پنداری سُرفه ر مَلِخ بَزیه، هَمچه کوفه و کلبَردَه کِردَن. اینها عید مبارکی مِشَن یا خونه خِرابی؟
شربونو که اَ خنده اشکاش درآمبو، اونها ر پاگا کرد و بوگود: نوگو، نوگو تو ر خدا؛ همه خوبی و خواصگیش به همینه‌یه. اینها چدو جوونهایی بَن. خدا واس پیر مارشون نیگرشون داره. وَالا سال دا سال یگرا هَمچه روزی مِبا، این خونه بو عدر و عبیر جونها ر هامگیره. اینها برکت شهر و ده اَن. همینها یَن که باید فردا دنیا ر بچرخونن. بَدی چندی قِوا قُدرد مین تن‌شون دَبُو. اینها تمان سرفه های عید رِ هم که هاشوندی، کم‌شون میا. هر کدومشون اِندا یگ وَرزو موخوره. بو و سو کاکُل همین‌هایه که دنیا ر خواصه مونه. کوجه گیر میا اَندی جَوونی و سرخوشی که اینها این وَر اون وَر موبورَن. پنداری عید یانی هَمینه. یانی جَوونی که اَ راه مِرسِه، یانی بوی عدر و عبیری که مین خونه دَمپیچه، یانی هِرّ و کِرّی که خوشی و سلامتیه، یانی رنگ و بوی رخت و لباس نو، یانی صدای پایی که نَمدونی اَ کوجه میا؛ امبائی میا، درِ خونه رِ مِزنه، درون میا و دا بشی به صِرافت بفتی وامِلِه موشو. یَمش و خوردشا هم واسِنِه همینها اونجَه ناها. ناها دا یک تیک محتل کُن شونه. دا واس یک سال بو و سوو شون مین خونه دَپیجه. هَمینَه‌یه ننه جان. عید یانی همینه. بهار یانی هَمینَه. بی خبر میا و دا بوشو حالید ببا، وامِلِه موشو. چی ازش باقی مومونه؟ اونَه دُرسته، اونه رِ باید بپّی، حواسد به اونه با.
اینه ر بوگود و پابو دا سر کرسی رِ تر تمیز کُنه و هیچی بیوره دوباره دچینه.
نسیبه همون چون نسته بو و وا کُلگ قالی واز وازی مِکرد. اونها رِ به یگ وَر مدا و دوراهه وَرموگردون شُونه وَر دیَه. حالیش نَبُو شربونو کارهاش رِ بَکرد و بیامو اون کنار هانست و او ر مِپی. یگرا هِناسه‌ای بَگشی و سرش بالا کرد که بدی زیر نیگاه سنگین شربونو نمتونه اَ جا جُم بَخوره. شربونو یگ تیگ نیگاش کرد و بوگود: پاش، پاش یک شومِ شو تهیه بین. اَمشو هم‌اینجَه بَمونین. بینیم چی مِبا.
دا نسیبه بَشو حرفی بَزنِه، او اَ جاش بَکّند و بوگود: همه چی داریم. دیَه خودت مودونی، اَمشو وا تو.
نسیبه پابو و پَسینَه رِ دورن شو. سر صدا کاسه کَمچَه میامو. وَچه‌ها واس خودشون پا کرسی سر گرم بَن.
شوم شون رِ که بَخوردَن، شربونو واس وچه ها دوشِ کرسی جا بنداخت و کنارشون درازاگشی و بوگود: گوش‌بِدارین مِخوام واسه‌تون اُستونَگ بووگم.
وچه های که دَگ‌شون از خوشی دا دَم گوش شون واز بَبُو، جا شون رِ قِلا کِردَن و رو به شربونو، ساکت درازا بَن.
شربونو بوگو گوش‌بِدارین:

اُستونَگ بَلدَم تا به تا
مارَم درِ دَبَست نون هام‌نِدا
یگ مُشتَگ کُزِل هام‌دا
کُزِلِ هادام به جازون
جازون منِ گندم هادا
گندمِ هادام اِسیو
اِسیو منِ آرد هادا
آردِ هادام به لِوکیگ
لِوکیگ منِ خمیر هادا
خمیرِ هادام به کِلا
کِلا منِ نون هادا
نونِ هادام به چوپون
چوپون منِ شیر هادا
شیرِ هادام به مِلّا
مِلّا منِ کتاب هادا
کتابِ هادام دکوندار
دکوندار دوتا خرما هادا
یکگ‌شِ ر بَخوردم، یکگ‌شِ لول کِردم، بَشو بَشو بَشو دا اون‌چون واهستا.
اون‌چون بَکِندَم یگ مِجریَگ درامو، اونه رِ واکِردَم، بدیم مینش اَستونگ بُزبُز قندی دره.

اَستونگ بُزبُزقندی
اینَه یگ بُزی بُو که همه واش مُوکَّن بُزبُز قندی. بُزبُز قندی وا دوتا وَچه‌هاش پشت خونه صُفی لونَه داشت. اسم یکی از وچه‌هاش اَلول بُو؛ اسم یکی دیَه‌شَم بَلول.
بزبز قندی هر روز شوگیر سفیده موشو کوه بَچّره، شیرش زیاد ببا دا بیا وَچه‌هاش بَخورن. او هر روز در خونه‌ش کیلی کولَگ‌ مِکرد و وا اَلول و بَلول هم موگود: گرگ این دور و وَرا مِچرخه. اینه دِشمنه جون مایه. پی‌یه وَخت مِگِردِه دا بیا در خونه رِ وا کونه و شماها ر بخوره. اگه کسی بیامو در بَزی، دا خوب و خواصه حالیتون نَبو که منم، در ر وا نَکُنین. اگر مِخین خوب حالیتون ببا، واش بوگین: دست‌ات ر نشون دا بینیم. اونوخت اَ رو دست اش حالیتون مبا که من نیم. اَگه دست‌اش ر هم کلگ بزنه و جولَگ پیج کُنه، بوگین دندون‌هاته نُشون دِه دا بینیم. او دندونهاش هیج وخت نمتونه جور دیه کنه یا قایم کنه. اونها هم موکّن خاب باشه. اون وَخت مارشون وا خیال راحد را مِفتا و موشو طرف زیارد دا بَچِرِه.
گرگ ناقلا دایم کیشیگ بُزبُز قندی ر مِگشی دا موسُمی که او دَنی بوشو و در لونه‌ش ر واکونه و وَچه‌هاش رِ بَخوره.
یگ روز که بُزبُزقندی بَشو کوه، گرگ بیامو درِ خونه‌ی بز رِ بَزی، اَلول و بلول بُوکّن کیه؟
گرگ بوگود: منم مارتون، در وا کُنین. اون دوتا هم بوکن اگر تو مارمونی دست‌ات ر نوشون ده دا بنیم؟
گرگ که بدی نَمتونه وَچِها ر گول بزنه، بشو یگ چارقد سرش کرد، یک چوسترهم دَبَست کمرش و دوتا چوَگ هم بزی رو کلش دا بِبا مثل شاخ بز، صداش رَم عین صدا بُز کرد و دو راهَه بیامو دَر بزی.
بازم وَچه‌ها خبرگیتن کیه، گرگ بوگود: منم مارتون، اَگه بووَر نمونین اَ لا در نیگا کنین بینین.
وَچه‌ها ا لا در نیاکردن بدین عین مارشونه. الول بخواست در ر واکونه، بلول بوگود: نه صبرا کن دا دست اش ر هم نشون ده. اُمهل بوگود: اگه راست موگی دست‌ات ر نوشن ده دا بینیم. گرگ که دست اش ر که جولگ پیج کرده بو نشون دا و بوگود: ننه جان، ا کوه بفتیم دستم درد آمه، واسِنه همینه جولگ دَپیتِم. اگه بینین چندی درد مونه. اینه یه که امرو زودتر بیامم خونه، در ر واکونین دا بیام درون.
وَچه که نزدیک بو گول گرگ ر بخورن، همدیه ر نیگا کردن و واهم بوکن: اگه راست موگی دندون‌هات ر نشون ده دا بینیم.
گرگ که بدی که نمتونه وچه‌های بز ر گول بزنه دا در ر وا کنن. هوار بگشی و چارقد ر ا سرش وا کرد بنداخت اون ور و دیفار بیگید و بشو سر پشت بون لونه بز. اونجه خوب وارسی کرد و ا سولاخ بخاری خوشه بشقالی و درون شو. الول ر یگ لقمه چب و بلول ر یگ لقمه راست کرد و ا در بیرون آمو و واشت بَشو.
غروب که بزبز قندی بیامو بدی در وازه و وچه‌هاش دَنییَن. حالیش ببو که یکی بیامه و وَچه هاش رِ بَخورده.
راهفتا بَشو دا به سارون برسی. بشو سر پشت بون شغال و هی بالا و پئین بپری. اندی اون بالا هواپری دا سر و صدا شغال بلند ببو و بوگود:
کیه سر پشت بون ما تَرپ و تُروپ موکونیگ؟
آش بلغور اَیالون من رِ پر خاگ موکونگ؟
بزهم بوگود:
منم، منم بزبزقندی
دو شاخ دارم دیم هوایی
چار سم دارم دیم زمینی
کی بخوره الولم؟
کی بخورده بلولم؟
کی فردا میا به جنگ دُل دُل من؟
شغال بوگود:
بَرو، بَرو
من نخوردم الولد
من نخوردم بلولد
من فردا نمیام به جنگ دُل دُلت
بزبزقندی از پشت بون شغال پئین آمو و راه بولون ر پیش گید. اَندی بشو دا برسی به خونه روباه؛ دوراهه بالا شو سر بون و شروع کرد به هوا بَپُریَن. اَ اون پئین صدا روباه بلندا بو و بوگود:
پسرخاله، کیه سر پشت بون ما ترپ و تروپ مونه؟
آش بَلغور بچه های من ر پر خاگ مونه؟
بز بوگود:
منم، منم بُزبُزقندی
دو شاخ دارم دیم هوایی
چار سم دارم دیم زمینی
کی بَخورده اَلولم؟
کی بَخورده بَلولم؟
کی فردا میا به جنگ دُل دُل من؟
روباه اَ اون پئین بوگود:
دختر خاله
من نخوردم الولد
من نخوردم بلولد
من فردا نَمیام به جنگِ دُل دُلد.
بز اَ بُن پئین‌آمو و راه وان رِ پیش گید. بِنداخت پُشت بَند و از بِرنِهشت رَد بَبُو. کوهون کُتلِ خانم رِ بالا شو و اون وَر بَرسی به وان. بَشو سر بُن کفتال و شروع کرد به هوا پُریَن. کفتال اَ اون پئین داد بَزی:
گاکا کیه سر پشت بون من ترپ و تروپ مونه؟
آش بلغور ر ایالگ‌های منِ پر خاگ مونه؟
بز بوگود:
منم، منم بزبزقندی
دو شاخ دارم دیم هوایی
چار سُم دارم دیم زمینی
کی بخورده اَلولم؟
کی بخورده بَلولم؟
کی فردا میا به جنگ دُل دُل من؟
کفتال هم بوگود:
گاگاجان
من نخوردم الولد
من نخوردم بلولد
من فردا نمیام به جنگ دُل دُلد
بُز اینه رِ که بِشنافت، حالیش بَبُو که کار، کار گرگه. اَ گل بُن کفتال پئین آمو و راه دِماوند ر پیش گید. پی ربار سربالا بشئو از مرونک رد ببو و بِنداخت مین هُمند صالح آباد، بَشو دا بَرسی به اَشنَدَر. غول اَشنَدَر که غول مهربونی بو، اَ بز واپرسی: کوجه هَمچه نفس سوزون داری می‌شی؟
بز همه‌چی رِ واس او تعریف کرد و بوگود دارم مِشَم پی وچیگ‌هام. غول اَشنَدَر دا گیلیارد هم‌پا بُز بَشو و او رِ پیش کرد و وَر گردی.
بز بَشو دا به خونه گرگ بَرسی. بَشو سر بُن اَ سولاخ بخاری نیگا کرد بَدی گرگ اِشکمِش پوش بَکِردِه وسط خونش خوته و داره واسِنِه وچه‌هاش دروغ دَبنگ گل هم مونه و موگه:
فیرم فول هادا، بَشوم میدون پَرامه؛ فیاز و فِسته و پَندوق بَخَریَم داشتم می‌مَم؛ هَمچه وارشی می‌مو که اِوو اَ سولَگ‌چو زورتَگ موزو. دَم چاله‌کا، علی نِج‌نِج بَزو مین اِشکم غلام کَلوگ؛ غلام داد مُوزو آی ننه فَره بِشگی.
بز که اینها ر بشنافت دیَه مَحتل نکرد و شروع کرد سرِ بُن گرگ هوا پُریَن. گرگ اَ اون پئین داد مِزی:
کیه سر پشت بون من ترپ و تروپَ مونه؟
آشِ بلغورِ ایالون مَنَه پُر خاکَ مونه؟
بُز بوگود:
منم، منم بزبزقندی
دو شاخ دارم دیم هوایی
چار سم دارم دیم زمینی
کی بَخورده اَلولم؟
کی بَخورده بَلولم؟
کی فردا میا به جنگ دُل دُل من؟
گرگ به دلش دست بگشی و لوشِه‌ش ر بَلِشت و بوگود:
من بَخوردم اَلولِد
من بَخوردم بَلولِد
من فردا میام به جنگ دُل دُلد.
بُز که اینه ر بِشنافت ا بن پئین آمو و بَشو یگ سنگ تیجاکونگ ر ویگید و شروع کرد شاخ‌هاش ر تیج‌هاکِردَن. صباحی شوگیر بَشو گله‌بار واهستا دا گرگ بیا.
گرگ صبح که داشت اَ خونه بیرون میامو وا وَچه‌هاش بوگود:
ایالون آتشَ وَر کُنین که اَمرو کبابِ دل و قلوه بُزَ موخوریم.
بز گله‌بار استابو که بدی گرگ همون جور که اِشکَمِش تُلوم تُلوم موخوره داره میا. دا گرگ بَشو چیزی بوگه، بز عقب عقب بَشو دور کَش کرد، بدویی وا شاخِش مَحکَم بَزی مین اِشکم گرگ و اونَه رِ پاره کرد.
اِشکَم گرگ که پاره بَبو، الول و بلول بَپُریَن بیرون و پا دِنان به فرار و بَشویَن پشت مارشون قایم بَبَن.
گرگ که اِشکمش پاره بَبُو همینجور داد مِزی، آی گبال دوجَ بیورن، گبال دوجَ بیورین دا اِشکمَم رِ بَدوجَم. موبورمِ‌تون زیر زمین کیهون. استوم داغ پشت دست‌تون دَمِنم. آی دلگم.
همین‌جور که گرگ نِک و نال مِکَرد و وهرون موگود، بُزبُزقندی دست وچه‌هاش ر هاماسی و طرف خونش راهفتا و بَشو.

شربونو رو وَچه‌ها رِ دَپیت و بوگود:
شماها به مِراد بَرسین
من به توت هِرات بَرسیم
یگ شکم سیر بخوردم و بیامم. ادامه دارد….

معنی چند لغت به گویش کِلونی:
گِباسته: چوب نازکی به اندازه یک زرع که در کاربافی استفاده می شود
ویگید: برداشت
واش: به او، «ش» علامت ضمیر متصل که با «وا» به معنی «به» ترکیب شده است و واژه جدیدی ساخته است.
روهَنج: چوب نازک بلندی که با آن گردو یا میوه های با ارتفاع بالا را می تکانند.
پَردو: شاخه درخت بید که در باغدای مورد استفاده قرار می گیرد.
گَرتوَه: زدودن گرد و خاک
چِلَگ: هر نوع پیت فلزی را گویند
دال: گاه به معنی کرکس و گاه به معنی نوعی عقاب کوهی بکار می رود.
نوسوم: جائی که آفتاب نمی تابد
سیچیلَگ: بالاترین نقطه درخت. از ترکیب دو واژه «سی» به معنی بلندی و «چیلَگ» با معنی شاخه های نازک ساخته شده است.
زیجَه: نوعی گلابی ریز با دمی بلند
بودبودَگ: شانه به سر
اِستکاما رَج اِفتین: به باور کیلانی ها گر استکانها رج شوند «در یک صف قرار گیرند.» نشانه آمدن مهمان است.
بووبُو: پدر بزرگ
واگود: با خود حرف زدن
تَشتَگ: ظرفی فلزی سینی مانند کوچک
لَمپا: چراغ نفتی گرد سوز
کین نشیمن: بی تاب بودن، کسی که حوصله نشستن ندارد.
سووز: وزش باد خیلی سرد
زِنش اِفتو: سوزش آفتاب قبل از بارندگی به دلیل وجود مولکول های آب در هوا
مَر میدون بیکَن: میان داری کردن، سر و صدا راه انداختن
غُرقُشون: غوغا
لووکَه: راه رفتن همراه با حرکت بدن به هر سو
موسبوری:می سپُرد
اوو بَزین خونه: بعد از تحویل سال نو، در کیلان مردم باور دارند که اولین فرد با پاقدم سبک اگر وارد خانه شود در آن سال همه کارها به آسانی پیش می رود. مراسم آب زدن هم خود توسط هم فرد انجام می شود تا شادی، سلامتی و خیر و برکت را تضمین کند.
دوج: گوشه «محل تلاقی دو دیوار»
دَگ: کنار «محل تلاقی دیوار با زمین یا سطح زیرین
موست و موره: دو به شک بودن، پابپا کردن
کِشت هاماس:محکم نگهدار
خوش دعوی: شوخی، دعوا از روی سرخوشی
تُخص کِردن:تقسیم کردن
دَستگولَگ: هُل دادن
وَرزوو: گاو نر کاری
لول کردن: غلطاندن، رها کردم هر چیزی سرازیری تا بغلطد.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: