اَبی گِردی «10»

بخش اول
قسمت دهم


جعفر پویه


اَ اینچون گوش بدارین

دیمِ دانلود بشقالین، واس خودتون ویگیرن.

اوو یانی روشنایی، یانی پاکی و تمیزی، یانی زندگی. رِبار که سرازیر موُشو یگ بار روشِنایی موبوره. لو رِبار که اِستابی، به اوو که نیگا کنی، پنداری این خیال آدمیرزاده که به وازی بیکَّه بَبه. لَمپَرها همین‌جور روهم درمِشکِنَن و شِرتگ‌های اوو هر طرف موپُرَن. کناره های ربار پر پیتینَه‌یه. پتینه‌ئی که اوو ر معطر مونه. پنداری بالهای بته پتینه‌ئی که رو ربار کجابه، اوو ر پوسه مونه، خودشه به او دماله و سر و گردنش نوازش مونه. هیچ عاشُقی وا معشوقش همچه نَمونه که این دوتا واهم مَونَن. پنداری ربار دُهونشِ اَ بو عَدر پیتینَه پُرا مونه، اون عدر رِ مین دُهونِش مَزمَزه مونه و صدا مَلچ و مُلوچش دا اون دورها موشو. یگ تیگ پئین‌تِرَگ یگ چُپردگ هانسته و توگش مین اوو مِزنه، این بو، این عدر دَمپیچه مین دهونش و او ر به وازی مِندازه. تنش مِچلِّه و پنداری تمان جونش یگرا به رقص مِفتِه، همین جور بالا پئین موپره. همچنه که پنداری مَست بَبه؛ مست و بیخود.
کنارای ربار پر بوته های بالاقوتیه و کولَگ، تمان اینها یگسر شون مین گوش ربار دَرِه و وا او نجوا مونَن. چی واش موگن، گوش آدمیرزاد بشنو نیه، امبائی اونچی ر که همراش مونن ر مِشا اَ بلبلی که کنار اوو هانِسته و اوو واخورده؛ خبرگیتن. چونکه او هَم‌چه که اوو واخوردَنِش تمون بَبُو مِزنِ زیر آواز، صدای این بلبل مین در و باغ دَمپیچه و گوش درختها ر نوازش مونه، پیغوم ربار ر وا قشنگترین صدا به اونها مورسونه. واسنه علفهایی که زیر خاک دَرَن لالائی موگه و همون جور واسِه‌شون موخونه دا هوا گرم بَکونه و اونها دران.
اوو پر زور ربار مین هم ملوله، گوله مِبا و اَ رو سنگ موپُره و اون سمت ترگ همچه تنشِ وامِگشِه که انگار کف ربار ر فرش مونه، پنداری آواز موخونه و دست افشونی مونه، اوو مِزنه و موخونِه و موشو. چدو اندی سرخوشه؟ خاب معلومه، آخه روشنایی و زندگی اَ اوئه، یانی هیچّی بی اوو دَنی، دبَنِش دنیا ر وفور نعمت مونه و دَنبَنِش، آخ که نوگو …
الهان امبائی دَرِه، زیر هلوم ر مروکه؛ پا کَمَر ر خالی مونه، مِفتِه مین جون اون درختی که زیرش خالی بَبه، اونه ر توگامزنه و موگفه به این ور – اون ور و موبوره.
اونچی خاشاک، هرچی زیاتی با و اونچی بلانسبت نجستی که بینه ر پاگ و تمیز مونه. یانی سر راهش اَ هرچی بدی و نکبت و ایشتی با ربار پاگا مونه.
واس همینه صبح چهارشنبه آخر، تمان مَردُن را مِفتَن مِشَن اَ ربار رَد مِبان. پاهاشون ر وَر مِزِنن، مزنن به اوو و مِشَن اونوَر، یک تیگ صبر مونَن و دوراهه را مِفتَن میان اینوَر و کووشاشون ر پا مونَن و مِشَن پی کار و زندگی شون. موگَن اینجوری، اوو اُنچی نَحسی و نکبت و مرض سال کهنه‌یه ر پاگا مونه و موشوره. زن و مرد، پیر و جَوون، اِسَه وچه ها هم مِزِنَن به اوو. اونهایی که نَمتونن دا اون دست ربار بشَن، دا اندی که موتونن به اوو مزنن، دا اوو بتونه درد و مرض، نحسی و مکافات سال کهنه‌یه اونها ر بَشوره، اون وَخت اَ اوو بیرون میان و مِشَن به کار عیدشون بَرسَن.
چدو اوو اَندی واس ما مردن احترام داره؟ خاب همینه موتونه یکی از دلیل هاش باشه. حالا به اونه که موگن آناهیتا خدای اوو و روشنایی، ایزدبانوی باروری و برکت، هرکی که اَ او بخوا ر نگهبونی مونه، یگ هیچی دیه و وَرمِگرده به خیلی قدیما. امبائی الهان ته و توِ همون هیچی ها بمونده که مَردُن را مِفتَن و صبح روز چارشنبه آخر مِشَن مِزنَن به ربار و وا اوو اونَه خودشون ر اَ اونچی درد و مرض و نحسیه سال کهنه‌یه، پاگامونن.
اَ چارشنبه آخر دا عید اندی تومی نیه. دا بوشو عید ببا، هرکی کارهای نکرده شه، تندا تند تمون مونه و مهتل عید مبا. همه جا بو عید میا. حال و روز مردن اَ قبل بهدره و هرجور که هسته، اِندا خودشون اوستین بالا مِزنَن و کاری مونن. زنها اَ همه پر کار تر اَن. سوزه ها ر صبح هامن اِفتو دا زرد نبا و سوزیش پر زورتر با. افتو آخر سال، هرچند کم جونه، امبائی همون سو و رنگش که به سوزَه موخوره، اونه ر سرحال میوره. هزار جور سوزه مِشا اَ این خونه دا اون خونه بدین. اَ مرجو و گندم و جو بیگیر دا گشنیژ. پاریها تن یگ کوزیگ ر جُلگ پیج مونن و بهش تخم گشنیژ دمالن. مین کوزه اوودمریجن و یک جای یگ تیگ گرم هامنن. این تخم گشنیژها رو جلگ سوز مبا و میا بالا. وختی چتری ببو شکل و شمایل کوزه ر داره، امبائی اندی خواسه یه که نوگو. قشنگ و ترد و سووز. مرجوها دو ولگی مبان، ساقه گندم و جو بالا میا و وَلگ هاش پهن مبا. توگ هاش ر که میچینَن مِشا عین پورچَگ دخترها.
کِلاها هر روز روشن مبان و اَ جوز نون بیگیر دا شیر تفتون و توتگ همپا نون دَبستَه مِبا. بو عدر و عبیر اینها مین کوچه ها دمپیچه و دهون هرکی که رد ببا ر اوو مِندازه.
رَج حلوا جوز و حلوا لووز، پاکن و استگ لب لبو، بو بدیه مین خونه ها مَهتل سرفه عیده. بلگه زرداوولو ر یک طرف و لَته سیب و زهدی ر طرف دیه، مِشا بدین. پاری جاها چن تایی سیب و میوه هم واس این موسُم قایم کرده دارن. این جوری بوگم، عید یانی دلخوشی. واسِنِه این دلخوشی هرکی هرچی موتونه، مونه.
مخواستم بوگم: رَسمه، بدیم نه، نیه. بخواستم بوگم: جشنه، بدیم بازم بزرگتره.
بین! وختی آدمیرزاد و طبیعت دست بدست هم بدن و بخوان کاری بَکُنن کارستون، هَمچه مونَن. یانی اونجوری.
طبیعت زمستون ر تمون مونه و مخوا باهار ر سرگیره، آدمیرزاد هم حالیشه که اِسَه اَ این به بعد، او باید پاشه و رزق و روزیش ر اَ زمین، اَ درخت، چومدونم اَ هرجا که ببا فَرهَم کُنه. اینه یه که جاکن مبا و همپای طبیعت این گذر ر وا شادی و خوشی سرمونه. اینجوری هرکاری که مُنه به گرت پا طبیعت نَمِرسِه، اَمبائی کم هم نمیوره. دا موتونه سنگ تَمون دَمِنه. چومونه؟
طبیعت تُرکوها درختا ر بیرون مزنه و علف جوش مِبا، هر طرف ر نیگا کنی، گیاه و سوزه وَری ر مینی که داره مزنه بیرون. آمیرزاد هم دست و بالشِ حنا دیمگیره، سرش حنا دَمِنِه، خودشه رَنگامونه و جمه شلوار نو تن مونه. طبیعت اگه لباس نو تن داشته هاش مونه، آدمیرزاد هم رَخت نو تن مونه، اگه نتونه، همون کهنه جمِش ر تر تمیز مونه، رنگ مونه و پاک و پاکیزه همراه مِبا.
مینی، هردوتا رنگی مبان، خودشون ر رنگا مونن!
اگه طبیعت بو عدر گل بنوشه و پیش پیشگ‌ش همه جا دَمپیچه. آمیرزاد هم به خودش عدر و عبیر مِزنه و مین خونش کُندر و اسپند و عود دود مونه، دا کم نیوره. چدو همچه ِمبا؛ اینه‌یه که عید ر نَمشا فقد جشن بدونستن، یگ تیگ پیشتره. همچه موسوم آدمیرزاد شاید هم اَ خود بیخود مبا. باد بهاری به دماغش که موخوره، حالی به حالی مبا، سر اَ خودش نیه. مِفته به تقلا و دایم بالا پئین مِزنه. موشو و میا، همپا طبیعت رو زمینی که گرم واهستیه، مثل اسپند رو آتش هَبُکه مِزنه. پنداری گرمای زمین از پاهاش بالا میا و مین جونش مِفته. باد به دماغ مندازه و بی حواس، خوش و سرحال، بگردین چرخ فلک ر معنا مونه و خوشی و سرزندگی ر مین خونه و جاجیگاهش وا تمان وجود پذیرا مِبا. اینه یه که عید اَ رسم و رسوم، اَ جشن و نَمدونم اسمهای دیه بالاتر موشو. آدمیرزاد و طبیعت دست به یکی مونن، دا بفتن به شروعی دوباره، دا یک زایش ر اَسرنو سرگیرن و دا آخرش بشن. اون‌چنونی که اَ بزیَن دا مرگ آدمیرزاد یک عمر معنا مِده، یک سال شکل و شمایل کوچیک بَبیه عمریه که اَ عید شروع مبا وا صدای چرخیسک که خبر عید دیه ای ر میوره یا وا نوروزسلطون تمون مِبا. یانی نوروز سلطون آخر یک سال ر پیغوم میوره یا شروع ساله تازه ر؟
همون جوری که آتش چارشنبه آخر نحسی و نکبت سال کهنه ر موسوزنه دا وا سَرگیتن سال نو چیزی اَ اونه نمونده با. فقد آتش نیه که نکبت و نحسی ر موسوزنه، اوو هم اونچی دَگ دوج بمونده با ر موشوره و موبوره، باد هم مِفته مین در باغ، خاشاک بمونده، وَلک بپوسیه، هال بشکسته ر جابجا مونه دا هرکسی به اِندا خودش، اَندی که ازش وَرمیا، بکرده با. مینی چدو ناخودآگاه تقسیم کار بکردن و هرکی یک جئی‌ش ر دست گیته، چدو مِشا اینه ر حالی کسی کردن؟ وا شیرینی توتک و یک چولو سرخ، یا وا یک تیگ گلاب کف دست و نقلی که کام ر شیرین مونه؟ هرکدومش که با، مهر و محبتی که ا سر و کله آدما میریجه، ا خوشی ای که مین چشم ها دره و درهای واز خونه هایی که به رو هرکی که پیش آمو، خوش آمو ر فریاد مونه، بهدر نَمشا بووکن. بی ریایی و یکرنگی بالاترین شکل این معنا کردنه؛ که مردن مونن. باقیش دیه مِبا اجزای اینه که خودتون بهدر مودونین.
یک روز قبل از عید یانی آخرین روز سال کهنه، روز عید مُرده‌یه. روزی که مَرُدن بووَر دارن که ارواح کس‌وکارشون واسه سرکشی به یورد و مکون و زاد و رود شون میان. همین‌جور سال کهنه هم تمون بَبه و پنداری دیه میمیره. واسه همینه عید مرده دست کمی ا عید زنده نداره و مردم سنگ تمون دَمِنَن. شاید هم عید تمون ببن سال ر میگیرن و اونه ر بَمرده مودونَن و واسش جشن میگیرن. جشن میگیرن دا سالی که تمون ببو و واشت بشو ر وا بد و خوبش پیش کُنن.
واس همینه شربونو و نسیبه شو عید مرده بفتان به تقلا. نسیبه بوکه بو: ننه، خورش جوز بکونیم و هادیم بوشو. شربونو بوکه بو: واس یکی مون خورش جوز، واس یکی دیه چی؟
نسیبه بوکه بو: ننه همون یکی بسته دیه، خودشون مودونن.
شربونو بوکه بو: اِسَه الهان حالید مونم. چادرش سرکرد و راهفتا بشو. اَ دم قصابی اَسدآقا، اِندا یک چارگ گوشت هاگید. وختی وَرگِردی بدی نسیبه داره قزقون ر سربار دَمِنه. بوگود: صبر کن دا وات بوگم.
یک مشت دون برید جلو مرغها و مرغ سیاهی که ا همه چاق تر بو ر دست بنداخت و بیگید. ها نسیبه دا و بوگود: همینه ر سر بربین بینم. دا نسیبه بشو چیزی بوگه، گَزلیگ ر دستش دا و بوگود: تندبا!
مرغ ر مین مطبخ اوو رون کردن و رو آتش کِلنه کز بدان تا کولگ‌هاش بسوزه. بشوشتن و آماده کردن. شربونو بوگود: وا اینَه خورش جوز بَکُن، وا گوشت وَره هم کال گوشتی، اَ یکیش اندی باشه که واس خودمون شوم داشته بیم.
نسیبه بی هاپرس وا پرس تندا تند مشغول بو و کار مِکرد. اَ ظهر چیزی نگذشته بو که بو عدر و عبیر خورش جوز و کال گوشتی مین درو باغ دَپیت.
شربونو بوگود: این اندی آدم که شو عید بار بیورده و نتونسته بوشو سر خونه زندگیش، اَمشو باید شوم بخوره. دم کاروم‌سرا که رد موبَم یک آلُمَه چربدار بار بنداخته بن و داشتن مال هاشون را جابجا مِکردَن. فکر نکنم هیچ کدومشون اَمشو بشن. یانی همه شون مودونن اَمشو هر سرمحله ای که بشن، اِندا همه شون غذا دَره. پاری‌هاشون هم جوری بار بیوردن دا امشو ر کِلُون دِبان و بتونن دلی اَ عزا دِرورَن. چونکه مودونن اینه رسم کلونی هایه که شو عید مرده ر اَندی خواسه می‌گیرن. خودشون ر بکُشتن و خسته و هلاک کردن دا اَمشو اینجه دِبان. نَباست اینهایی که وا دلخوشی اینجه بیامن ر دست خالی یا نا امید کردن. اونچی موتونی بَکُن دا ارواح همه کس و کارمون اَ این عید خوش و خرم اَ پیش ما بشَن. همه شون دَرَن، بیامِن و همین دور و ور دَرَن، خیالد راحت که میینَن داریم چومونیم. بهِل راضی وَرگِردَن بشن.
اینه بو که شو عید مرده مین هر سرمحله ای یک جایی که اَ قبل معلوم بو، یک سُرفه بزرگ قوده 5 دا 6 زرع وامگشین، اَ هر خونه ای غذا و خوراکی که واس این شو تهیه بدی بَن ر مین بهدرین ظرف و ظروف میوردن؛ مین سرفه هامنان و موشون. رهگذرها و مردمی که پیشتر چربدار و کسایی که دور ا خونه بَن، میامن پا این سرفه هامنِستَن. هر کی از هرچی خوشش میامو موخورد. کسی هم دَنی‌بُو که لقمه یکی دیه ر بُشمُره. اینها خیر امواتی بو که اَمشو شو اونها بو. اینها غذاهایی بو که در اصل واسِنِه پذیرایی رهگذرها و دور اَ خونه ها، تهیه بدی بَن. اینه شکر گذاری اَ سالی بو که داشت موشو. واسنه همینه اَ بهدرین موادی که مین خونه شون داشتن و چیزهایی که واسِنه این شو اَ خیلی پیشترها آماده کرده بن، دا عید اموات، عید درگذشته ها، عید عزیزانی که بشوبن و یاد و جاشون بمونده بو، عید آخر سال و تمون ببن اونه؛ وا همه ایشت و خواسگی، بهدر و خواسه‌تر ا همیشه برگزار ببا. اینه سپاسگزاری از همه روزهای پشت سری بو که زندگی ر در اونها امتداد بدا و عمرشون ر پیشتر کرد. اینه اظهار محبت و شکرگزاری به پاس قدردانی از عزیزان در گذشته بو. اونهایی که همچه شویی یاد و خاطر شون مین هر خونه‌یی عزیز بو و به یاد اونها بهدرین غذای ممکن ر دُرُسد مِکِردَن و میوردَن مین سرمحله سر یگ سرفه بزرگ هامنان، تا دیگران بجای عزیزان رفته، تا مِسافرها بیاد یک سفر کرده، دا غریبه ای بیاد عزیز در غربت درگذشته، بخوره و واخوره. دا فراموش نبا که موسوم خوشی، یاد اونها ا خاطر نشویه و واس همیشه در هر وختی و موسُمی عزیز و گرامی ان.
این شو ا همیشه پیشتر، سرقبرستونی شلوغ موبو. ا بعد ناهار مَردُن را مِفتان موشوَن و دا اِفتو غروب دَبن.
گاز هوا که بشکست و افتو که کجا بو، یک تَبوگ شربونو و یک تبوگ ر نسیبه سرگیتَن و راه سرقرستونی ر پیش گیتن. وختی بَرسیَن، آدم ویاش موخورد مین گله بار. اَ بالاکِشَه که نیگا مِکردی، قبرستونی رنگ و وارنگ بو. سر هر قبری یک پارچه واگشیه بَن. پاری ها ساروق یا چوسدر، پاری ها یگ قدیفَه، پاری ها یگ قمیس گلدوجی بَبه و تک و توکی هم تِرمَه واگشی بن. بالای هر قبری یگ سوزه نهابو و کنارش یک اِینه ر ور براشته بن. اون سر قبر یگ کاسه نهابو که مینش اوو دریته بن. یانی سر هر قبری یگ اِینه، نماد صمیمیت و دوست داشتن، روح پاک و بی آلایش و وخت کم بشر مین زمین که عمر معنا مِده. اینه پنداری نوشونی دنیای ناپیدایی هم بو که ارواح درگذشته ا اونجه میامن. شاید هم دنیایی که در حالیکه واقعیه غیر واقعی هم هَسته. چونکه هم دَره و هم دَنی، وجودش انعکاس یکی دیه.
سوزه، نماد زایش، سرزندگی و خوشی، جاودونگی و نماد بهشت خرم ابدی.
اوو، نماد روشنایی، خیر و برکت، پاکی و پاکیزگی و حیات و زندگی دوراهه.
ا اون بالای قبر دا این پئین، روی اونه‌ئی که روش واگشیه بن، قابهای حلوا جوز، حلوا لوز، تر حلوا، توتک، پاری جاها یگ تیگ خرما و هزار هیچی دیه مشاست بدین. تمان مردن لباس نو تن کرده بن. پنداری همه بیامِن عید گردشی. هیچکس گریه نمکرد. مین این اَندی رنگ، نسیبه اَ شربونو سوا بَبُو و یک راست راهش ر بیگید و بشو سرقبر اوس‌محمد یک قمیس گلدوجی بَبه ر واگشی. سوزه مرجویی ر که بیورده بو ر هانا اون بالا و یک اِینَه ر کنارش وَربراشت. هیچی های مین تبوگ ر دَچّی رو قمیس و یگ گلاب پاج پر گلاب ر که بیورده بو ر اول هانا وسط قمیس، اَمبا دوراهه ویگید یگ تیگ مین مشتش رید، بپاشی به سر و دیم دو تا وچه هاش، چشمش پر اشک بو، امبائی خودش نیگه مِداشت. وچه ها که هی شلوغ مکردن، یکی یگ توتک ر گازمزین و مارشون مپئین. نسیبه مین دلش هزار تا هوار دَبو. مخواست سرش بَگفِه به سنگ سر قبر و یگ دل سیر گیریه بکونه. امبائی این دوتا وچه و این شو که تمان مردن مین سر قبرستونی دَبَن، او ر نِمِشت دا وا دل خودش کار بکنه. همین جور خودش مُخورد که یکی سلام کرد، کجا بو ا مین پشقاب یگ حلوا جوز ویگید. نسیبه سر بالا کرد، گلخانم ر بدی که اِستا و او ر نیگا مونه. ا جاش پابو، سلام علیک کردن و حال و احوال. امبائی معلوم مِکرد که زُبون گلخانم نمچرخه که چیزی بوگه. همین موسم، اوستا کوتی و پسرهاش سرارسین. اوستا وا اون هیکل قُرص و قایمش، یگ قَدگ نو تن کرده بو. اُرسی هاش برق مزی. دستش ر حنا دیکه بو و به سر و کلش عدر و گلاب بزی بو. اوستا اَ جلو و پسرها پگ سرش کجابَن یکی یگ هیچی ویکین دهون‌شون نان. اوستا کوتی بوگود: مرد خوبی بو اوس‌مَمّد. همچه آدمایی دیه کم پیدا مبا. خدا هزار سال عمر وچه هاش کنه. اینه‌یَم دختر ملاعلیه که اینجه استا، رو به پسرهاش کرد. مِلا خودش اون طرف تَرک داره اینجه ر مِپا. آخر عاقبت همه مون همین جَیه. هرکی به نوبت. زنده بی دختر، تو و این وَچه ها زنده بین. بوگود و راهفتا. گُلخانم اون سَمت تِرَک داشت وا یکی گب مِزی.
نسیبه راهفتا سمت قبر پیرش. رو به وچه‌ها کرد و بوگو: نندلو ر مینین. هردوتا وا دست شربونو که اون سمت استا بو و داشت وا چندتا دیه گب مِزی ر نوشون دان. بوگود بشین بینین داره چی موگه. وچه‌ها که اینه ر بشنافتن راهفتا بدو سمت شربونو.
وچه‌ها که رَد بَبن، نسیبه هانست سر قبر پیرش. چادرش یک تیگ جلو بَگشی و دیمش دپیت. یگ ریگ ویگید و بزی به چوئی که بالا قبر بگوفته بو و بوگود: بابا، بابا جان، پاش بین آخر عاقبت من چی بَبه، پاش بین به چه روزی بفتیم. پاش بین دنیا چوجوری ببه. پاش بین واس خاطر نوهات، نتونستم هیچی واست بیورم. باباجانم پاش بین این وچه ها به دست مین نیگا مونن، و من نمتونم دستم ر نشون دم. پاش بین ا کت و کول بفیتم. بابا پاش بین دیه حرفی نمونده دا مردن پشت سرم بزنن. پا بین سیاه روزگار ببم. خاک عالم به سرم ببه. بین، نیگا کن، بیامم سر قبرت دست خالی هانستم. بیامم دا بینی دیه چیزی واسم نمونده دا وا اونه دیم‌مه سُرخا کونم. دیه واس پیرم، واس پیرگم هم چیزی ندارم. ببم یکه و تنهار، ببم بی کس، ببم سرگردون، به درد چوکونم چوکونم گرفدار ببم. پا بین دیه حالی واسم نمونده و تحملم داره تمون مبا.
همین جور داشت موگود که شربونو سرارسی. دست بنداخت زیر باغالش و ا جا بَکندِش. کِشد هاماسی‌شه و دَم گوشش بوگود: وخت گیراوردی. الهان وخت اینکاره، مین این همه آدم، مین این همه چشم، سبکی مونی. خودته جمعا کن. شو عید ر شو عزا کردی. چبته؟
صدا نسیبه بشکسته ا زیر چادر میامو: کدوم عید، کدوم خوشی، کدوم دلخوشی. مخوام نبا، مخوام صد سال سیاه نبا.
شربنو بگشی شه یگ تیگ اون‌ور ترگ، هانشوند رو زمین. یگ تیگ تر حلوا اَ مین یگ پشقاب ویگید دهونش نا و بوگود: کنترل کن خودته، پاش واهستا، دنیا آخر نبه. خبر نداری تازه اولشه. اِسَه الهان روز خوش‌ته. حالا حالا مینی. صبر کن دا وات بوگم.
نسیبه که یگ تیگ آروم بَبُّو، سر توگ شه پاگا کرد و بلندا بو. دور و وَر نیگا کرد. پر آدم بو. همه جمه شلوار نو تن کرده بن. گُله به گُله استا بن و قَصَه مِکردَن. دور مچرخین و اَ سر قبرها یک هیچی دُهون شون دَمِنان. هیشکی سر قبر کس و کار خودش اِستا نَبو. پنداری خود اونهایی که زیر خاک دَرَن، مهمونداری مِکردَن. دا افتو غروب مین سرقبرستونی بموندن. روز که داشت تمون موبو، هرکی هرچی واگشی بو ر جمعا کرد. خیلی ها سوزه ر همون چون سرقبر هانان. اوو مین کاسه‌ئی که پئین قبر هانابَن ر دیمِ قبر بریتن. سمت خونشون راهفتان. اونچی مین پشقاب زیاتی بیامبو ر اگه به کسی مِرسیَن که مِخواست مِدان. پیشتر چربدارها و غریبه هایی که واسنه هادا هاگید بیام‌بَن، مِیمِل این خوردشاها بَن. جیب شون مِکردَن و دلخوش بَن دا وختی بَشووَن به جاجیگاه خودشون برسیَن، تعریف اینها ر بَبُرَن.
هنوز هوا تاریک نکرده بو که نسیبه دو تا مجمعه بزرگ ر آماده کرد. مین یکیش کال گوشتی مین قاب بزرگ چینی گل و مرغ دَبو. کنارش یک تُنگ بزرگ دوغ، دوتا جوز نون، چند تا نون لواش و دو- سه تا کاسه ماست دبو. مین یکی دیه یک قاب چینی گلسرخی، پلو زعفرونی بو و کنارش دوتا خورش خوری، خورش جوز، دوتا نون لواش و دو تا نون تفتون و دوتا شیرتفتون هم مین مجمعه دِنا بو. مین هر دوتا مجمعه اَ شیره توت، تر حلوا بکرده بو و یگ پشقاب دَبو. یک مجمعه شربونو و یکی ر نسیبه سرگیتن و راهفتان سمت بییرآباد.
سر پشت بون حمون عمادین یگ سرفه دراز واگشی‌بَن و مینش اَ چندتا خونه، غذا بیامبو و نهابو. این طرف تَرگ سر چار راه چند نفر و اون طرف زیر توت درخت چند تایی مرد استاد بن و قَصَه مکردن. یگ جوونی پیشامو و کمک کرد مجمعه ر اَ سر زنها ویگید و زمین نا. شربونو واش بوگود: قربون قدت ننه جان، اینها رم ویگیر هانه مینه سرفه، پیرشی پسر. همین موسوم یکی دوتا دیه پیشامن و کمک کردن غذاها ر مین سرفه هانان. شربونو و نسیبه مجمعه ها ر اون کنار وَربراشتن و واهِشتَن بَشووَن. مردها یکی یکی پیش آمن و یواش یواش دور سُرفه پر آدم بَبُو. همین جور مجمعه بو که اَ راه مرسی. پاری‌ها ر مردها خودشون میوردن. پاری‌ها ر هم جوونهای همسیه کمک کرده بن و به اونجه برسونده بن. چندتایی جوون خودی هم پا سُرفه نسته بن. پیشتر از اینکه حرف بزنن، دستها موشو و میامو، ظرفها یکی بعد یکی دیه خالی موبو.
یگ همچه شویی مین تمان سرمحله های کلون یگ جئیی سرفه این شو واگشیه موبو. مین پاری سرمحله ها هم دو یا سه تا وامِگشییَن. اونهایی هم که یگ تیگ اَ ده دور بَن، واس خودشون یک جئیی ر معلوم کرده بن و اونجه این شو ر سرمیکن. یانی این شو هرجئیی که دَبی، بو عَدر غذاهایی که شاید این مَردُن خودشون سالی یگ دهبه هم نم‌خوردَن، به مِشامِت مرسی. اگه غریبه یا محتاجی دَنَه‌بو که پا سرفه بیا. یا عده کم بو. خودشون هامنستن سر سرفه و همون‌طور که گب مزین، غذاها ر مُخوردَن. روز و روزگاری بو این روز و شو که پنداری اَ برکت سر این عید، ا در و دیفار مهر و مَحبت مریجه. تمان مَردُن فک و فامیل هم موبَن. هیچ کسی غریبه نَبو. وختی کسی سر سرفه آدم هانشینه، یانی نمگ آدم ر بَخوره، اینه خودش یک قوم و خویشی معنا مِدِه. اینجوری بوگم، نمگ بخوردن خیلی معنا مدا. اینه بو که هیچ کسی غریبه نبو. همه خویش و قوم موبَن. دا سرفه یک عاملی با، واسِنِه این پیوند نَنِشتَه و این مهر محبت فَت و فراوون، دا آدمها ر بهم نزدیکتر کُنه. دا همه ر نمگ گیر همدیه کُنه، دا همه ر قوم و خویش همدیه کنه. دا فرقی نبا مین اونه‌ئی که کلونیه و اونه‌ئی که اَ جئی دیه بیامه. امشو همه اهل و ساکن یک جاین و واس همینه به سر سُرفه کلونی خوش آمن. خوش آمن تا خوشی مین این مُلک همیشگی با. دا نحسی که یانی غریبگی، یانی بی‌کسی، یانی تنهاری، یانی بی غذایی و بی هم‌سرفگی، واسنه همیشه گور شه گُم کنه. همپا همون سال کهنه ای که اینه آخرین شوشه که داره اینجوری سرمبا. دا جای همه‌ی اونچی بدی و کهنگی و ایشتی یه، مهر و محبت و رفاقت و هم‌سرفگی و هم کاسگی و تازگی پُرا کنه. اینجوری میگه سال نو سالی با که دلها پیشتر از همیشه، خوش بان و به هم‌دیه از سر مهربونی نیگا کنن و به هم دست کمک و یاری هادَن. که دنیا در بی‌کسی و تنهاری، جهندمیه که روح آدم ر موسوزنه و دل آمیرزاد ر سیاه مونه.
اینجوری وختی سرفه میا مین میدون، وختی میا سرکوچه، وختی همگونی مبا. تمان دیفارها میریجَن. هیج دیفاری نمونه. مرز معنا نَمدِه. کسی صَحَب هیچی نیه. هرکی هرچی ا دستش میا، اِندا اَندی که موتونه، وا مهر و محبت تمون، ا بهدرین هیچی که داره، دست بکار مبا. اون وخت، یک سرفه مُشا مِندازن. مال همه هسته‌ئه و مال هیشکی نیه. همه مین‌ش شریکن. هرکی، هرکس که دلش بخوا، هرکس که بی جا با، بی خونه با، دور ا خونه با، واسنه همینه این شو احساس غریبی نمونه. ا هرچی که دلش بخوا موخوره. هرچقدر که بخواه. هیشکی صَحب چیزی نیه. همه صَحَب سرفه ان. این سرفه واگشیه بَبَه، مال همه‌یه. هامشینن، وا خیال راحد، وا دل شاد، غذایی که وا مهر محبت درسد بَبه ر نوش جان مونن. اونچی این غذا ر به تن آدم دمچسبونه، اون مهربونیی یه که مینش دره. اون دلخوشی، اون یکرنگی، اون اشتراک عمومی در کاری که یک روز ا سال ر مال همه کنه یه. دا یک روز و شو ر رنگی بزنه که هیچکی دیفار و مرز و مالکیت اش معنا نده. دا همه مین این صفا و صمیمت، به اصل انسانی خودشون نزدیک ببان و اونجوری زندگی کنن که آدمیرزاد لایق‌شه. دا دنیا ببا اونجوری که دل‌بخواه تمان تاریخ آدمیرزاده. نه کسی گُسنه با، نه کسی غریبه با، نه کسی احساس مالک‌بَن کُنه و نه کسی یکی دیه ر غریبه و نا آشنا بَدونه. همه مثل هم، اندی که ازشون وَرمیا، مونَن دا بتونن به اینجه نزدیک ببان. اینه بو که غذای این شو، یگ هیچی دیه معنا مدا. فقد شوم و پلو و چلو و نون و توتگ و شیر تفتنون و جوز نون نبو. یک هیچی بو که هرکی مُخورد، دیه اون مزه ا زیر زبونش نَمشو. اندی غذایی که وا مهر محبت واس این شو درسد مِکِردَن خواسه بو که نوشون و مزه‌ش واجار بو.
بییرآباد، مردهایی که سر سرفه نِسته بَن، غذاها ر بخوردن و یکی یکی پس شووَن و پابن راهفتا بشووَن. پاریها هم شیر تفتون یا جوز نون، پاری ها نون لواش یا هرچی که خوش‌شون میامو ر جیب کرده بن. یکی یگ تیگ تر حلوا دریته بو لا نون و مین دسمالگش کِشت دَم بست. رو کرد به کناریش و بوگود: زنم بوکه حوگمن باید واسِنِه من ا اَمشو اینجَه، یگ هیچی بیوری.
اون یکی هم موگود: نه اینکه تو اَندین هم طاقد داری که اینه ر دا بیشیم بَرسیم، نخوری؟ اِسَه بوگو تو نخوری، بوش که همه جا دپیت اون وخت چدو اَ دست باقی در موبوری؟
همینجور موکن و دسمالگ ر بو هامیچییَن و مین تاریکی موشووَن.
همه که بَشووَن، ظرفهای خالی بموند و سرفه ای که این وَر- اون وَرش تکه‌های نون، یگ تیگ برنخ، یا یگ خوردیک خورش بریته بو. اونهایی که غذا بیورده بَن، یکی یکی میامَن و جاجُم شونِ ویمگیتَن و موبوردَن. شربونو و نسیبه وا وچه‌ها تازه شوم شون ر بخورده بن که صدایی بیامو. نسیبه بوگود: ننه پنداری یکی صدا مونه.
شربونو بوگود: حالیمه، هرکی هسته خودش پیش میا.
حرف شربونو تمون نبو که دو راهه صدا بلند ببو، شربو بوگو: بفرما، پیش آ.
ناصر میرزعلی اَ ایون بالا یامو. دوتا مجمعه ر مین هم کرده بو و جاحُم ر دچیه بو مینش و سرگیته بو. نسیبه اَ جا بَکَّند، کمک کرد دا مجمعه ها ر ناصر زمین نا. همون جور که چینی‌ها ر مپی که نشکسته با بوگود: بووکَم شووه شاید سخت با بین اینها ر بیورین. واسنه همینه ویکم بیوردم. بین کم و کرس نیه؟
نسیبه که استا بو نیگاهی کرد و بوگود: نه، دست ات درد نکنه. همش همینه بو. دا ناصر بخواست حرکت کنه شربونو بوگود: واهستا.
ناصر بوگو نه، بشم اونجه وچه ها محطل من‌ان.
شربوبو دو راهه بوگود: واهستا بینم، واهستا کارت دارم.
ا در بیرون آمو و ا مین کیسه ای که همراش بیورده بو، مشت کرد و جیب ناصر ر پر استگ لب لبو کرد. ناصر عرق توگ دماغ‌شه پاگا کرد و دست ات در نکنه ای بوگود و راهفتا. شربونو همون جور که ناصر موشو موگود: پیرشی پسر، خدا هزار سال عمرت کنه، ایشالاه عَرسیت. ادامه دارد ….

معنای چند لغت به گویش کلونی:
ربار: رودخانه
لَمپَر: موج آب
دَرمِشکنن: شکستن و قاطی شدن
پیتینه: پونه
چُپُردَگ: پرنده ای که در کناره های رودخانه زندگی میکند
مِچلّه: لرزش عصبی بدن، تیک عصبی
بالاقوتی: بولاق اوتی، یا اووتَره، گیاه چشمه، گیاهی که کنارهای رودخانه و چشمه می روید
کولَگ: بوته گلپر
وامِگشه: پهن می کند. «واگشین: پهن کردن»
وَرمِزِنَن: بالا زدن پاچه شلوار یا آستین پیراهن
مُروکه: می تراشد.
کَمَر: سنگ بزرگ
موشوره: می شوید
پورچَگ: موی چتری شده روی پیشانی دخترها
حلوا جوز، حلوا لوز، تر حلوا: حلواهایی که از مواد مختلف تهیه می شوند
پاکن: نوعی شیرنی کیلانی
بَلگه: برگه
لته سیب و زِهدی: برگه سیب و گلابی
میوه: کیلانی ها به گلابی میوه می گویند. اما اینجه مقصود گلابی نطنزی است که به میوه سووز معروف بود.
سرگیره: شروع کند. آغاز کند. همچنین روی سرگذاشتن برای حمل هرچیزی نیز معنی می دهد.
تُرکو: جوانه درخت میوه
علف جوش: روزهای آغاز بهار که هوا شروع به گرم کردن م یکند و جوانه گیاهان از زمین می جوشد. در این گردش فصل بعضی از افراد دچار مشکلات دماغی می شوند که اصطلاح علف جوش در مورد آنان نیز به کار می رود.
حنا دیمگیره: حنا می بندد. دیکّن: با کشش «ی» و تشدید «ک» به معنی اندود کردن با ملات هرچیز معنی می دهد.
پیش پیشگ: بیدمشگ
نَمشا: نمی شود
هَبُکه: ورجه ورجه کردن.
دست به یکی کردن: همدست شدن
هال: شاخه درخت یا گیاه
چَرخیسَک: پرنده ای بهاری که آواز آن مانند صدای چرخ نخ ریسی است. کیلانیها آنرا نوید دهنده بهار می دانند.
دَگ دوج: کنار گوشه
چدو: چطور
چولو سرخ: تخم مرغ رنگی
بووکن: گفتن
بووکه بو: گفته بود
اوو رون: جدا سازی پرهای مرغ با آب داغ را گویند. همچنین برای جدا کردن مو و پشم از پوست حیوانات نیز از این روش استفاده می شد.
اَندی: مقدار زیادی
آلُمه: تعداد زیادی
نَباست: نباید
دَرَن: هستند
ایشت: بد، زشت، ناپسند
واخوره: بنوشد. واخوردن: نوشیدن
تَبوگ: طبق، ظرفی دایره مانند از جنس چوب
ویاش موخورد: موج می زد. ویاش: موج
قدیفَه «قطیفه»: حوله حمام. حوله های دست بافت بانوان کیلانی که استفاده های دیگری غیر از مصرف حمام داشت. همچنین به عنوان پرده، زیر انداز، سفره مراسم مختلف، پوشش وسایل منزل نیز داشت.
نِمِشت: نمی گذاشت
اُرسی: کفش چرمی
نَن‌دَلُو: مادر بزرگ
کِشد: محکم
میمِل: متمایل، علاقمند
خوردشا: خوردنی
کالگوشتی: نوعی غذای کیلانی که با گوشت و برنج تهیه می شود
چینی گل و مرغ، چینی گلسرخی: دو نوع متفاوت از ظروف چینی که با نقش روی آن شناخته می شدند.
بییرآباد: نام قدیمی محله عمادین
وَربراشتن: تکیه دادن
جاجُم: ظرف و ظروف
بوهامیچییَن: بو می کردند، می بوئیدن

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: