اَبی گِردی “6″

بخش اول
قسمت ششم

جعفر پویه

شهربونو به قاب عکس خیره بو. به عکس مین قاب دست مِگشی و مین فگر دَبو. شیشه قاب ر وا گرمای دستش، مین اون سرما خَد مِنداخت. خَد هنو نمایون نَبَه اَ بین موشو. دَبُو. دَنی بُو. خَد نَبُو. رَد نَبُو. بُو یا نَبُو؟ دَبُو یا دَنَبُو؟ چدو موبو که هَمچه مُوبو؟ نَمشاست بووکَّن.
مین کاسه چشمش پنداری سویی دَنَبو. چشمش همون‌طو به قاب بُو و وا دستش دیمِ پیَرش نِوازش مِکَرد. پاری موسوم سری توکوم مِدا و نیگاش ر دا اون دور دور ها، خیلی دورها دَم‌دُوت. پنداری دا اونجاها موشو. موشو اون دورها. سیر و سیاحت مِکَرد و وَرمِگِردی. نِسته بو، همون چون زیر کرسی. پا قاب عکس پیرش. اَمبائی اونجَه دَنی‌بو. دَنی‌بو که چیزی بووگه. گَبی نداشت که بَزنِه. پنداری گَبش هم اَ بخ و بُن بَخُشگی بو. مثل اون زِهدی درختی که لو اویون بَخُشگیه، اما همون جور سرپا اِستا.
مِشا آدمیرزاد هم بَخُشگِه؟ مشا وختی موشو و میا، دَنِه‌با؟ مِشا بینی‌ش اَمبائی بدیه نِبا؟ مِشا سییر کُنی و امبائی نینی؟ همون جور، یانی همین جور بو. حرفی دَنی، گَبی دَنی، صدایی نَمیا، سکوت و صدا نفسهایی که زیر نیگاههای چندتا چشم آمد – رَسند مونن.
مودونی؛ آدمیرزاد تِنهار که باشه. مین اون تِنهاری که بوشو، واخودش و وا دیگرون بیگونه مِبا. آخه وختی کسی دَنی، وَختی همه جا اَندی سردِه، که پنداری خُشگه. یانی خُشگهِ سرمایه. زمینِ یخ بَزیه. هوایِ پر سوز و سرما. وا اون دیفار خونه‌ئی که دورت ر ویکِّه. آدم ر وهمی مونه. بی بختی مِبا. گَبش موخُشگه. مودونی چرا؟ آخه دیفار که صدا نداره. کاسه و جامَگ و قَزقون و کِلنَه که صدا نداره. یانی گَب نَمزِنِه. بَزنی بهَم، دَرَنگی مونه. اَمبائی صدا نیه. صدا گب داره، حرف داره. دل داره. زبون داره. وختی دل و زبونی دَنِبا. صدا هم خُشگ مِبا. مِبا عینه صدای همون کاسه کَمچَه. مِشا عین سر و صدای قزقون و کماجدون و کفگیر. هَوار نیه. داد نیه. صدا نیه. مودونی چرا نیه؟ چونکه مینش حس دَنی. خوشی دَنی. درد دَنی. درد نداره. وختی صدا میا. وختی صدای کسی بلند مِبا. وختی هوار مِگشِه. وختی هِناسه مِگشِه. جئیش درد مونه. نه پنداری که سرش درد ویکِّه یا پا و کمرش. نه؛ یَحتِمَل دل آدم درد بَکُنه. یا دردِ دلش، درد بَکُنه. بَبِه که دردِ دلتون، درد ویگیره و هیچ دوگدور و دَرمونی پیدا نِبا؟ اونجوری. عین دردِ دلی که بی درمون با. همون جوری بو.
وَختی دیفار با. وَختی بی گَبی با. دل آدم چفت مِبا. کلمه هم موخُشگِه. کلوم موخُشگه. پنداری چشمه‌ش دیَه نَمجوشه، دا کلوم بیا. اَ جوشش مِفتِه. اینجوری مِبا که زُبون هم بی مصرف مِبا. دُهون فَقَد به درد بخوردن موخوره. بخوردن که نه، بَلکَم بَلُومبُوندَن. قورد بدیَن. بخوردن، اینه‌ئی‌یه که مَزه بکُنی. این جوری هیچ چی مَزه نَمدِه. فقد موخوری که سیر ببی. مثل همون حیون های مین طبوله. فقد مِلُوبونَن. کَلوم که واخُشگِه. چشمه‌ش که اَ جوشش بفته. پنداری دیه دل کار نَمونه. مِشا عین ساعَد زنگ بَزییه که دیه بدرد اینه‌ئی موخوره که هادی یگ پشقاب ملامین هاگیری. بکار نخور مبا. بکارِد نَمیا. همچه مِبا که دنبال یکی مِگردی دا دل‌تِه هادی یک هیچی بدرد نخور هاگیری. دا اَ دستش راحد ببی. اینه درد بی کلومی‌یه. درد بی هم‌زبونیه. این چشمه، چشمه کَلوم، مین دل دره. اَ اونجه باید بجوشه. وای بحال کسی که کلمه نداره. کلوم نداره. مثل همون کاسه کَمچه، صدا داره، امبائی اَ دل نیه. حس نداره. خوشی نداره. درد نداره. دردِ دل نداره. اینه یه که اون کَلوم، کَلوم نیه. بیهودیه. هیچّی نیه. هیچّی یه. هیچّی مینِش دَنی. بی همه‌چیه.
شهربونو همون طو عکس پییَرشِ نیگا مِکَرد و موشو و وَرمِگردی. اینکار رِ سالها بو که مِکَرد. سالهایی که او بو و همون عکس و این خونه.
چندی مِشا وا گو گوساله هم زُبون بَبن. چندی مِشا سر مرغ و خروس داد بَزیَن. چندی مشا وا گرگ بیابون، وا باد هوا، وا دار و درخت، درد دل کردن و شغالها ر بتاروندَن؟ خواب اینَه آدمیرزاده. اَ تنهاری میمیره. نه پنداشته بی که خودش، یانی تنش میمیره. نه؛ دلش میمیره. دل وا دلبر زنده‌یه، صَنم وا یاسَنَم. دلبر آمیرزاد، دلبستگی آدمیرزاده. یکی به وچش، یکی به نوه‌ش، یگی به دختر زا – پسر زاش. یکی به خوبار زا – برار زاش، دلبَستَه یه. امبائی کسی که دَنی با. هیشکی که نیا و نوشو. تو مومونی و دنیایی که همه چیش بیگونگیه. تو مِبی و خودت و اونجئی که نِسته‌ی. اینجوری مبا که دل هم میمیره. عزای هرچی رِ مِشاست بیکَّن. امبائی عزای دل ر چوجوری باید بیگیری؟ چی تن کُنی؟ چی بَخونی؟ کی ر دعوت بیگیری؟ عزا پلو ر کی بَخوره؟
اِسَه اَگه کسی دَبو که، همچه نَمبُو. پَه اینه چه مرگیه که زنده زنده آدم میمیره. سرپا میمره. اِستا و میا و موشو، امبائی انگار دَنی. هیشکی نمین‌شِه. بَدیَه نَمبا. اینَه یه اون مُردَنی که هزار را از جون هادیَن به عزرائیل بدتره.
دیفار که نیه، آدمیرزاده. سنگ و سولوم هم نیه. هَمچه خیال کن که خیلی هیچی هایه، اَمبائی تو نمدونی.
کِلنَه ر نیگا کنین. دا حالا به کِلنَه‌ای که روشَنِه نیگا کِردیین؟ بَدیین مینش چه خبره؟ بدیین چی مِگذِره؟ هیچ شما ر به فکر بنداخته؟ واتون بوکِّه این راز و رمز زندگی ر؟ خوب و خاصَه این دَهبه نیگا کنین. تماشا کنین. سییر بَکُنین. چشم چرا کُنین. دا بَتونین خوب بینیین.
چوو هیمه‌ئی ر که مین کِلنه دَمِنَن، خودش تنه درختی بو. درختی که سرپا بو. اوو وام‌خورد. بزرگ موبو. قد مِگشی. بهار سووز مِکرد. تووستون بار و بَر مِدا. پئیز مِکَرد. رنگش زرد و سرخ موبو؛ رنگ و وا رنگ موبو. اومَهل موشو مین خوو زمستونی. ویمگید دَمخوت. اَلهان هَمونَه، همون درخت، بَبه یک کُندِه هیمَه؛ که دِنین مین کِلنه. خوب سییر بَکُنین. هَمچه که تنش اَ آتش گرم وامِستِه، وا سر و صدا شروع مونه به بَسوتن. پنداری وا یکی داره مِشگنه. خوشی مونه. عاشُق سه‌میلی مونه. عَرسی بیکِّه. داد و قال مونه و دست لَپگ مزنه. اونوخت تنش بَل هامگیره. همچه سیرَگ موپورونه که نوگو. اَ بَل اونه، تمان جا روشن مِبا. هوا گرم وامِسته. دور وَر هم گرم مبا. اگه نزدیگش نِسته بی، مجبور مِبی عقبتر شی. هُرمش متارون ته. داغ داغ مِبا. اندی پر زور موسوزه که یگ وخت مینی بَبه یگ خُلواره آتش. یگ کود آتش اخته بَبَه. تنش سُرخهِ سُرخه. هیج وَخت نمتونی دست بش بزنی. موسوزونه. آتش مِزِنِه. یک تکه‌ش به هرچی دیگیره، دا استخون، سوزش موشو. سوزش، استخون ر موسوزنه. امبائی یگ توم اَزِش که بگذِرِه. یواش یواش روش خاگسَر هامشینه. خودش خاگسر مبا و رو خودشِ دَم‌پیچه. تن تَش هاکش، کج و ماوج مِبا. اَ اون سرخی و بَل دیه رَدی دَنی. پیج موخوره. رنگ عوض مونه. رنگ و وارنگ مبا. پنداری تنش کَبرَه دمبنده. چین موخوره و چروگ مِبا. زیر این خاگسر، زیر این چروک، زیر این سفیدی، گُل آتش کوشکگ و کوشگگ‌تر مِبا. اندی خاگسر مِبا، که تمون ببا. تمون هم که بَبُو، گرمه. خاگسرشَم داغه. امبائی این خاگسر گرم، خیلی زود یخ مونه. سرد مبا. سرد سرد. هیج رَدی اَ اون همه دار و درخت. اَ سووزی و میوه، اَ اون بَل و گرما و سرخی دَنی. مِبا کِلنِه نشین. مین همون کِلنَه مَحتَل یک باد هام‌شینه. چشم براه باد مبا. اولین باد که وَر کونه؛ هیج اثر آبادی دیه ازش دنی. موشو. وا باد موشو. کوجه؟ هرجایی باد بوشو. همه جا. همه جا دَره. همه جا دَره و هیج جا دَنی. دَبَن و دَنی بَنی که نَمِما. نَمشاست بَدیَن. امبائی دَرِه. اوهو، بوور کون. دَرِه.
آدمیرزاد هم همین جوریه. عین همون یک چو هیمه. دا تنش گرم واهِستا، همچه الو هامگیره که گرماش، تمان جا ر ویمگیره. خُلوارش که یک جا نهابا، کسی جرات دست بزین بش رِ نِداره. امبائی همین خُلواره، یواش یواش تنش چروگ مبا. گرت سفیدی هامشینه رو سرخیه دیمِش. موهای رنگ وارنگش هم سفید مبا. و اُمهل یک روزی وا باد موشو. کوجه؟ دور و ور نیگا کن. رَدِ باد ر بپا.
اَمبائی مودونی مِعمای اینه کوچونه؟ اونجئی که چو هیمه ر دَمنی مین کِلنَه. خواب اون هیمه ر اَ تن درخت بنداخته‌ای، بیوردِی. همون زِهدی درختی که الهان دَم ایون شهربونو خشگ بَبه و دراز بدراز اِستا. اونَه ر بربیه‌یی بیوردی. اَمبا این آدمیرزادی که مین کِلنِه‌ی این دنبا موسوزه، اَ کوجه میا؟ اَ کوجه بیامه؟
درخت لو ایونه که وا نجق بندازی دَنی مین کلنه؟ فگر نکنم. اَ جئی میا و موسوزه و وا باد موشو. موشو دا بَشوبا. مِسافره.
چشمهای شهربونو همون جور به عکس بو و دستش رو اونه خشک بمونده بو. وا خیال خودش موشو و میامو. موشو یگ دوری مزی و ورمگردی. اَ هم زبون گو و گوساله. اَ بَکُن نَکُن مرغ و خروس. اَ دیفاری که دورش دچیه بو. اَ کلنه ای که مین مطبخ همون جور موسوت. اَ این کرسی که وا هیچ آتشی دیه گرم وانَمِستا. دلگیر بو. تنهاری آدم ر دلگیر مونه. نه؛ دل و دماغ آدم ر موگشه. مِبا همدم همون دیفار و دیفار و دیفار. و اون عکسی که لو پیش بخاری همیشگ زریگ زریگ نیگا مونه.
هم الهان هم داشت به او نیگا مِکَرد. مُژَگ هم نَمزی.
مثل کسی که اَ خوو بیدارابا، توکومی بخورد و به خود آمو. نسیبه بوگود: ننه چیه، حالد خوش نیه؟ گَبی، حرفی بَبه؟ خواب چیزی بوگو. حرفی بزن.
شهربونو اَ جاش پابو. همون جور که پامبو بوگود: ای ننه جان، چی بووگَم. اگر بووگم، زُبون سوزه. اگر نووگم، مغز استخون سوزه.
بوگود و مین پَسینه درون شو. وختی وَرگِردی یگ سینی دستش دَبو. مین سینی دو تا نون، یک کاسه سر شیر و مین یگ کاسه دیه یگ تیگ مربای به، دَبو. هانا سرکرسی. وا نسیبه بوگود: لقمه ویگی واس این طفلها. شاید گوسنه شون باشه. خودتَم دهوند نِه، بهل حال ویگیری. بشو طرف سَموَر که نسیبه اَ جا بَکَّند. بوگود: ننه جان، هانیش من دمریجَم. هانیش. اَقلکَم وختی من اینجَه دَرَم به من امر و فرمون کُن. خودَم کلفتیت ر مونَم. نکنه یگ وخت اَ چیزی، جئی ناراحد بی و وامن نوگی؟ درسته زنم، امبائی اَ خیلی اَ اونهایی که ادعا مونَن پیشتر ازِم ورمیا. موگی نه؟ بزما.
نسیبه سینی چئی ر هانا رو کرسی. بیامو ویگید تَختِه کُرسی هانِست. واسنِه وچه‌ها لقمه ویگید و دستشون دا. چئی رِ دَرید مین نَلبکی و هانا جلوشون. مین نَلبکی ها فوت کرد دا یگ تیگ یخ بَکُنِه. وچه‌ها لقمه ر وا چئی بخوردن. کوچیکی دویمی ر هانیگید. بوگود خووَم دَرِه و همون چون زیر لا شو. دویمی هم لقمه دویم ر که پئین دا، درازا بو. نسیبه از اون تخته کرسی پابو. رو وچه ها ر دَپید و بیامو این وَر شهربونو هانست. یگ لقمه ویگید و جلو برد. بوگود: ننه جان، پَه چرا خودت تُگ نَمزِنی؟ چپتِه؟ چرا ناچرونی مونی؟
شهربونو دست نسیبه ر که پیش آمبو، بَدی. اَ رو دست چشمش ر خیز بدا بالاشو دا چشم به چشم نسیبه بَبُو. اشگ مین چشمش پرآبو و هیچی نومگود. نسیبه یگ تیگ دیَه پیش آمو. لقمه رِ دِنا دهونش. همون جور که پیش آم‌بو، دیمشِ پوسه کرد. سرش دست بگشی و ساکت باغالازی‌شِه. یگ تیگ همون جور کِشد همدیه ر داشتن. نسیبه لقمه دویم ر ویگید و بخواست پیش اورِه که شهربونو به زبون آمو و بوگود: پَه خودت اقلن دَنه دُهوند. دختر تو خودت اَ همه واجب تری. واس همه مار بَبی، په خودت چی؟ دهون نه، من خودم دست دارم. دست درازا کرد و یک لقمه ویگید. لقمه ر بجیَه نِجیه قورد بدا. چئی ر ویگید دَرید مین نَلبکی و قایم فود کرد و هورت بَگشی. قاب عکس همون جور سر کُرسی نهابو و اوشون دو تا ر سییر مِکَرد.
نسیبه لقمه دویمِ که قورت بدا، چئی ر ویگید و سراگشی. بوگود: ننه جان چئی بیورم؟
شهربونو بوگود: واس من نِه. اگه خودت مِخی، دریج.
نسیبه هم بوگود نه، منم بسته مِه. زیاد چئی نَمخورم. چدو ببا جئی بشَم، یا کسی بیا. و الا صُب به صُب اونه هم ناشتایی. این نون بی چئی پئین نَمشو.
شهربونو کَلّه‌شه توکوم بدا و بوگود: نِه که من و تو جئی میشیم و کسی هم پیش مون میا! دا کِلنَه ای وَر کنیم و دودی بلند کنیم. ای روزگار، همینَه رِ کم داشتم. اصلا اَ کی نداشتم؟ چه موسوم داشتم؟
دست بنداخت دوراهَه قاب عکس ر ویگید. نسیبه که وا گَب او حرف مین دهونش خُشک بَبُّو؛ ساکت نِستِه بو گوش مِداشت. حالیش بَبُو او مِخوا بوگه، اَمبائی دنبال بُونَه مگرده. ساکت بَبُو میگَه به حرفا.
گَمون نسیبه خیلی تومی نگشی که دُرُسد درامو. قاب عکسِ هانا رو لا کرسی و وَربراشت به تنش. رو کرد به نسیبه و بوگود:
یگ خر مصری داشتیم و یک قاطر. اون خر اَ هرچی قاطره سرتر بو. قاطر مون هم پنداری اَسم بو. یورتمَه که موشو، پوگ سرش فقد موتونستی گردت و خاگش بینی.
پیرم که موشو، خر ر بار کرد. اسباب و اثاثیه‌ش رِ بار خر کرد و قاطر رِ هم سوارابو و بَشُو. واس هر دوتا حیون، محمد پالون دوج دو تا پالون بدوتِه بو، چی بوگم، یکی من موگم، یکی تو مِشنویی. پنداری اسم و قاطر عَرسی دُرسد کِردِن. دور رونِکی هر دوتا شون، زنگولَگ بدوته بو. دور تا دور پالون گُل‌مالَه اوزون بو. سراوسال هر دوشون اندی خاصَه بو، پنداری اَسم کالسکه شاه ر زین و یَراق کِردِن.
واس پییَرم، خودم چیلیاردی بافتم و جِمِه شلوار بدوتَم. یک دست لا بالشم سَبُک اَ پشم وَرَه هم بدوته داشتیم، مین چووسدَر دبستَم و ویگید. اِندا چَن روز خورد و خوراک وا خودش ویکِّه بو، همه ر بار کرد. او اَ جلو و مَردُن اَ پُگ سر؛ سوارا بو و بَشو. پی همین روخونه ر ویگید سرازیر را بو. آدمهای دیه‌ئی هم دَبَن، اَ اون بالاها و ادراف. من نمدونم کی‌ها بَن. قطار رابَن و پوگ‌سَرهَم بَشواَن. چَن تایی مرد هم، دا اونور سارون اَ پی شون بَشواَن. پیشا کردن شونه و وَر گِردین.
من هم اِندا همون مَردُنی که اِستا بَن پییَرم ر بَدیَم. بووَر مونی؟ چدو بوگم، پییَرم داشت موشو و من نمتونستم یگ دل سیر بینَمِش. اَندی آدم جمعا بو که دیه جا واس من دَنی‌بو. وَختی بَشو. دا چن روز موشوشتم و مِمالیم. میگه تمونی داشت. این اَندی ظرف و ظروف، این اَندی جاجوم ر کی باید ضفط و رفت کُنه. اون اندی آدم غیب بَبَن و بشواَن مین زمین. اَ هرکی قرض هاکه بیم، بَبُوردَم هادام. کارها که تمون بَبُو. من بموندم و این خونه و روز و روزگاری که چی بووگم. یک چشمم به در و باغ بو، یک چشمم به راه. یگ ماه، دو ماه، سه ماه، هی راه بپیم و بدوئیم. بعضی ها وَر گردی بَن. هاپُرس واپرس دا دَم خونه‌شون بشویَم. خبرگیری کردم. بوکن وا ما دَنی بو. دنبال یک عده دیَه دَره، میا. پَه کی؟ چدو این راه تمون نَمبا؟ میگه مِشاست اونها بیان و او بمونه؟ اِسَه اینَه چدو کربلا بشواَنه؟ اینها که دنبال هم دَبَن. اینها اسب و خر و قاطر شون ر پوگ‌سرهم قطار کرده بَن. چدو مِبا اینها بیان و او نه؟
پاری وختها فگر مِکردَم؛ حوگمَن چیزی بَبِه که وا من نومگَن. هزار فگر رِ مِکِردَم. شوو دا الاهه صُب صد دَهبَه پام‌بَم موشوَم دا اونوَر، راه رِ مپییَم و میامم دَمخوتَم. هَمِش فگر مِکِردَم صدایی میا، صدای پایی میا، کسی مَنِه صدا مونه، امبائی نه، هَمِش وَهم و فگر و خیال بو.
کوجَه موتونستم بشم؟ پیش کی موتونستم عَرضِ حال بَبُرَم؟ وا کی موتونستم بووگم؟ کسی دَبُو که گوش شنوا داشته با؟
بمونده بَم تنهار و بی کس. اَندی کار داشتم که مَنِه اَ نفس بندازه. امبائی اَمون اَ چشم براهی. چدو موتونِستَم چشم اَ راه ویگیرم و امیدم رِ بَربینَم؟ اُنوَخت امیدم نا امید موبو. آدمیرزاده و امیدش. اِسَه اگه همینَه رِ هم اَ آدم هاگیرَن، اونوَخت زندگی چه معنایی مِده؟ اصلا واس چی آدم راه بوشو؟ کار بَکونه؟ بالا پئین بزنه؟اصلا دنیا بی امید معنایی داره؟
واس همینه امید داشتم و دایم، چه موسوم کار، چه موسوم خونه دَبَن، راه رِ مپییَم. ماه ششم بو که اَ راه بَرسی. کسی هم موشدولوق نیورد. سیاهیش ر مین راه بَدیَم. دا بَدیَم؛ بشناختم. اون آدمی که اَ این در دورن نمیامو، بَبُّو یک چو خشگ. یک خر لنگ لِکاته جلو، او هم دنبالش، اَ راه برسین. جمه شلوارش هَم‌چه بو که پنداری هیچی تنش دَنی بو. کهنه و پاره پورَه. چلگ سراکه بُوشِه. اَ اون پالتو ماهوت و کت و شلوار فاستونی، هیج خبری نَبُو. بوگو یگ گدای ولگرد اَ او بهدَر لباس تنش دَبو. بدوئیم جلو. جغ بگشیم و خودمه بکوشتم. اَ جو نَتونست رَد ببا، همون چون کین هانست. همه هیکلش بَبُّو اندا یک وَچَه. باغال هازیم بیوردَمِش مین خونه. قزقون ر دِنام سر بار، اوو گرما کردم. خودم سر تنش بشوشتم. همه هیکلِش پُر اسپیج بو. جمِش ر توکوم مِدِئی اِندا یگ پشقاب اسپیج ازش میرید. هَمِش ر بَبُردَم بسوزوندم. بنداختم مین کِلا و یک ذریگ نفت دَریتَم روش و آتش بدام. همش چشمش به اون چَمِدونی بو که رو خر دَبو. هی وا دست ایما شُهَرد کرد که ویگیر. اونَه ر ویکَم بیوردم هانام مین خونه. پنداری خیالش راحد بَبُو. ایما کرد وا کن. وا کِردم. در چمدون ر موگم. دورش ر رُسبون پیج کرده بو و کِشت دَبسته بو. لا پارچه هایی که مینش دَبو یگ شیشه عَدر، همون انگوشدونَه و یک خرده هیچی های دیه دَبو. عدرِ بو کردَم، پنداری خودم بشوِم کربلا. صَلِباد بَرفستام. ایما کرد. انگوشتونه ر دستم کردم. اندای اندا بو. وختی بدی اندا یه، مشاست خوشحالیش ر بدین. اَ چشمهاش معلوم مِکَرد.
عقلم نَرسی، باید هَمون شُو موشوَم پیِ دُگدور دَرمون. باید هَمون موسوم موشوَم کسی ر خبر مِکِردَم. باید کاری مکردم. خام بَم. ناپخته بَم. حالیم نَبُو. پییَرم بیام بو. اَ دستی عیش بم بَرسی بو، عقلم اَ کار بفتا بو.
هیچی نومگود. هیج حرفی نَمزی. فقد وا ایما شُهرَد حالیم مِکَرد. به زور یک تیک شیر گَلِش کِردَم. قنداغ دُرُسد کردم، بوگود: نه. نباد داغ دُرُسد کردم، بوگود: نه. فقد یگ ذریگ اوو ر وا قاشق گَلِش کردم. سر شو بو. جام ر پئین پاش بنداختَم و دَخوتَم.
کَشکی هیج وَخت پا نمبَم. صباحی که پابَم. فگر کردم خسته یه، بووکَّم بهل ویگیره دَخسِه. بی عقلی که با، جوون- جاهل که بی، همینَه‌یه دیَه. دا نزدیگ ظهر دَخوت. بَدیَم دیه داره دور مبا. بشویم صداش کنم. بدیم توکوم نَم‌خوره. بخواستم پاکُنَمِشَ بَدیَم ای داد بیداد. این اَندی توم راه ر بپیم. چشمم به راه خشگ بَبه. حالاسَه که پییَرَم بیامه، پنداری نیامه. پنداری دَنی. شایَست مِخواست بیا اینجه، مین خونش بَمیره. یگ کَلُوم هم گب نَزی؛ بینم چدو بَبه. اَ در خونه بزیم بیرون. اون چنون شیون و شینی کردم که به یک آن، تمان مَردُن جمعا بَن. پاریها موکَّن اینه خودش نیه. یگ عده شون فگر مِکِردَن، غریبه‌ایه که بیامه اینجَه، مین خونه ما بَمُرده. حالا جواب گبهای این مَردُنی که واس همه چی حرف درمیورَن رِ چی باید بدم؟ اِسَه حالا که پییَرَم بَمُردِه، اَ مُردَه هم دست ونیمگیرَن. این دست، اون دست مونن، کتارمِگشَن و مشاست پچ پچ هاشون ر بشنافتن.
چه درد سَرِد بدَم، یگ عمو داشتم که دَربیش بُو. برابر پیرم نَبو. امبائی اَ برار هم بهِش نزدیکتر بو. یگ تبرزین رو کولش، قبای سفید تنِش، نَمدونم اَ کوجه پیداش بَبُو.
سالی، دو سالی یگرا پیداش موبو. چن روزی موموند و یگ راهه غیبش مزی. موشو. دا یک روزی مِدی دو راهه سروکلش پیدا موبو. نَمدونم چدو او پیداش بَبُو. پندازی موش رِ آتش بزی‌بَن. اَ راه نَرسیه بَشو بالا سر پییَرم. بیرون که آمو همچه نهیب تهیب کرد، که هیچ کس جرات نکرد رو گَبِش گب بَزنِه. اوستین بالا زی و پییَرمِه بشوشت. غسل و کفن کرد. خودش واهستا نماز میید بَخوندن. به زُبون خودش موخوند. بووَر مونی به این زبونی که آخوندها نماز موخونن نَبُو؟ بَخوند. او جلو و بقیه هم اَ پوگ سر. پییرمِ ویگید بَبُرد سرقبرستونی. اون بالا، بالای گله‌بار. سر سیه. تول کوه. بوگود: باید همینجه دِبا. او جاش اینجه یه. یگ عده غُرغُر بَزیَن که نمشاست قبر یکی دیه ر بشکافتن. مِیید تازه چال کردن. عموم خودش کلنگ ر ویگید و بَکَّند. بوگود اگه استخون درآمو وا من. اینجه هیشکی چال دَنی. مال خودشه. جا خودشه. باید سر بلندی دِبا. همون جئی که صباحی وختی افتو مِزنِه، اول تیغه اِفتُو دیمگیره به اونجه. همون چونی که آخرین تیغ اِفتُو از روش که بشو، دیه مغرب مبا و شو اَ راه مرسه. همون چون ر بَکَّند. پییَرمِه چال کرد.
پنداری عالِم تَمانِ عالَم بو. دربیش بو. امبائی همچن هیمنه‌ئی داشت که نوگو. هیش‌کس جرات نداشت یگش رِ دو کُنِه. مین صداش یک زَنگی دبو که همه رِ ساکت مِکَرد. صداش زَنگ داشت. صداش تیغ داشت. میربی. مثل شمشیر میربی. دنیا دیدَه بو. وا اون ریش سفیدش، قبا و ردای سفید هم تن مِکرد. مَلِکی پاش مِکَرد. کمر دَمبَست. موبو مثل حرضت خضر، قوربونش بَگِردَم چندی این آدم بزرگ بو. چندی خاصَه بو. خواب عموم بو.
او بو که مودونست کِی به کِیه. کی اِفتو غروب مونه، کی زمستون مِبا، بهار کی اَ راه مِرسه. مودونست ماه نیسون و تموز و چومدونم ایلول کی میا و موشو. او مودونست خِراچیلَگ کی گل مونه، گوش خرگوش کی کُلگ مندازه و گزرگوگ کی کینه مونه. همیشگ گُل بنووشَه گَلِ یخه‌ش دَبو. مین جیبش پُرِ پیش‌پیشگ بُو. اَ مین جیبش نِباد بیرون میامو.
عین باد سَرسَر بُو. میامو، بو عَدر مدا، نِوازِش مِکَرد و موشو.
اَ وختی پییَرم بَمُرد. اوهم دیَه نیامو. بَشُو و وَرنَگِردی. چدو و کوجَه بَشو؟ نَمدونَم. یانی هیش‌کسی نَمدونِه. کسی اَ او خبر نِداره. امبائی اَ من مِشنویی، او اَ همه خبر داره. چدو حالیش بَبُو پییَرم بَمُرده و بموندِم یکه و تنهار، که پیداش بَبُو؟ خبر داره. اَ همه چی خبر داره. اوهو والا؛ همه چی رِ مودونه و خبر داره. آخه او دربیشه. … ادامه دارد.

اَ اینچون گوش بدارین

رو فلشی که سرازیرِ، سمت راست پخش کننده، کلیک کُنین، واس خودتون ویگیرین.

معنی چند لغت به گویش کیلانی:
دَم‌دوت: می دوخت
ویکِّه: گرفته. برداشته.
بَلکَم: شاید
بَلومبُوندَن: قورت دادن، خوردن زیاده از حد
یاسَنم: نوع بهم ریخته یاسمن است.
نِستِه: نشسته «سوم شخص مفرد». نسته‌ی: نشسته ای «دوم شخص مفرد»
دَمِنَن: می گذارند. دِنییَن: گذاشتن
وام‌خورد: می نوشید. «واخوردن: نوشیدن»
سووز: سبز
تووستون: تابستان
پئیز مکرد: رنگین شدن برگها و ریختن آنان را اصطلاحن کیلانی ها پئیز کردن گویند. حتا اگر به دلیل کم آبی یا علت دیگری.
همونَه: آن. ضمیر اشاره
بَسوتَن: سوختن
مِشگنه: سرخوشی کردن با یار و دوست
عاشُق سه میلی: عشق بازی. بوئیدن و بوسیدن و لمس کردن، اختلاط هرسه باهم معنی می دهد.
دست لپگ: دست زدن با صدای بلند. کوبیدن دو دست بهم هنگامی صدایی بلند دهد.
بَل: شعله آتش
وامِستِه: می شود. همچنین «می ایستد» هم معنی می دهد «سوم شخص مفرد». گرم وامسته: گرم می شود.
خُلوارَه: توده آتش اخته شده.
مُژَگ: پلک چشم.
دَمریجَم: می ریزم.
تختِ کُرسی: هریک از چهار گوشه کرسی را یک تختِ کرسی گویند.
هانِست: نشست. «خبری»
واسِنِه: برای
دَپید: پیچید
بَدوتِه: دوخته. بَدوتَن: دوختن
وَر: سو، کنار، طرف و جهت. همچنین به معنی افروختن و روشن کردن. وزیدن هم معنی می دهد.
ناچرونی مونی: بد غذایی میکنی
بَدی: دیدی
کِشد: با کسره «ک» و سکون مابقی به معنی صفت و محکم
مار: مادر
بجیه نجیه: جویده و نجویده
وَربراشت: تکیه داد
یورتمه: چهار نعل رفتن اسب یا چهار پای دیگر
رونِکی: تسمه چرمی پهن گاه از جنس نخ بافته شده که پالان خر را پشت رانها نگاه می داشت
چیلیاردی: نوعی پارچه ساده محلی، دست بافت بانوان کیلانی
بووَر: باور
هاپُرس وا پُرس: پرس و جو
دَهبَه: دفعه، مرتبه
اِسپیج: شپش
کتارمِگشییَن: کتار یعنی چانه. کتار مِگشییَن به معنی یاوه گویی کردن، حرف بیهوده زدن. معادل ژاژ خائی.
مَلِکی: نوعی گیوه و کفش کار دست به رنگ سفید.
نیسون، تموز و ایلول: از ماهای سریانی
خِراچیلَگ، گوش خرگوش، گَزَرگوگ: از گیاهان کوهی کوهپایه های قره آقاج.
کُلگ: به ضم «ک» و سکون مابقی به معنی کُرک
پیش‌پیشَگ: بیدمشگ

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: