اَبی گِردی “5″

بخش اول
قسمت پنجم

جعفر پویه

روزها پی هم میامن و موشون. هر روز مثل دیگروز. پنداری هیچی عوض نَم‌بُو. همه‌چی سرجا خودش اِستابو و توکوم نم‌خورد. سوز و سرما هَمچه بو که سنگ ر موتورکوند. هرکی شو یادش درموشو اووِ اوفتیه رِ خالی کُنه، صِباحی باید اونَه رِ مین کِلنَه دَمِنا، دا یَخش واشو. اوفتیه مرسی اینش خوب بو که، وا سرما و گرما، اَ جا در نَم‌شو. امبائی آدمیزاد چی؟ چدو موتونست مین این همه مِکافاد خودش سرپا نیگه داره؟
شو که موبو در و باغ ر گرگا و شغالا دَمنان مین سرشون. اَندی زوزَه مِگشیَن که خسته ببان. اِسَه موبو عین سگ‌سال مَحلَه. کلونی ها خیلی کم سگ داشتن. اَمبائی همون هایی هم که داشتن، سگهاشون سگ نَبَن که. اونها ئَم همچه موسُمی اولش یکی دو را وَغ میزین و بعدش موشووَن مین انبار وَلگ یا سرکلا یا بخِ کُهُل یا یگ گوشه قایم موبَن. همچه بوگَم: اَ سر کوهون دا تنگه سارون، موبو میدون مقش جَگ جانور. همین جور زوزه بو که میامو. توو بجونها پنداری غیر زیرکه بَگشین کار دیَه‌ای بلد نَبَن. دنبال این غُرغوشون ترس بو که رو سر خونه ها سیینَه مِنداخت. وَچه ها پیشتراشون موشون زیر کرسی و بزرگترها هم یا شاه‌نومه موخوندن یا اوستونگ های پهلونی موکَن. پنداری وا اسم رستم و سهراب، یا گرز و شِمشیر پهلونا مخواستن یگ جوری ترس ر بتارونَن. امبائی وختی صدا زوزه گرگ و زیرکه‌های گوش کَر کُن شغال دَپیته، کی بووَر مونه که مِشا وا یگ کُل‌خَنجرگ سر دیب ر بَربییَن؟
اُمهَل واسه اینه که ترس ر بتارونن مِزیَن زیر آواز و بلند بلند شاهنامه موخوندن و صداشون ر منداختن مین سرشون و اُستونَگ پهلون ها ر هرچی پیشتر کِش مدان. شاید اینجوری دل و جرات مین خونه پیدا ببا. امبائی کی بو که ندونه این گَب‌ها باد هوایه. بیخودی باد به بروت شون منداختن و تلاش بی‌سرانجوم مِکردَن. هَم‌چه موسُمی، هیشکی جرات نَمکرد امیر ارسلان بَخونه. اصلا کتابش هم بدیه نَمبو. همینه بمونده بو که حکایت قلعه سنگ وارون و قمر وزیر که شوها مثل یگ سگ سیاه بو، اَ دهون کسی درشُو. اونوخت نِصم اهل خونه زَهله ترک موبو. بی خود نی‌بو که پیشتر نَهلی ها بو تِشگ چُر مِدان. مِترسین بیرون شَن چُر دَکونن. خواب مُستراب اُنوَرِ مَحلَه بو. دل شیر مِخواست بشویَن دا اونجه. مین این همه زَک و زوز، تو بی موشویی؟
پاری وختها سوسو چشم گرگ ر مشاست مین ایون یا نزدیگ در بَدیَن. بَبُردَن اسمش هم آدم ر نصم جون مونه، اینَه که بَدیَن‌شِه. خواب آدمیرزاده دیَه. اَگه چُرَن ببا، بیخود نیه. تقصیر خودش نیه که، گرگه، میگَه شوخیه.
یگ شو میرزعلی مین‌کینگ که خونش بخِ لادِ وَحش بو، اَ دست گرگها بجون میا. اونها بیامبن مین ایون و مَر میدون بیکه بَن. مِشاست صدا خُرخُر و سرم به سر هم دِنییَن شون ر بشنافتن. میرزعلی هم پابو، یگ تفنگ زنگ بزیه قدیمی که مین پَسینَه افتابو ر ویگید بیورد ها دم در نا. شاید اینجوری وچه ها یگ تیگ دل و جرات ویگیرن و ترس شون کمترگ ببا. زنش دا تفنگ رِ بَدی، پابو بَشو اَ گوشه صندوق یک کاغذ مچاله بَبَه که مین جُلگ دَبستَه بو ر ویگید بیورد و بوگود: یگ ذِریگ بورود اَ چارشنبه آخر زیاتی بیامبو، قایم کرده داشتم. میرزعلی هم بورود رِ دَرید مین اون تفنگ زنگ بَزیَه؛ یگ جُلَگ ر دِنا مین لوله‌ش و وا سُنبه دا موتونست بَکوفت. ساژمه که نداشت. پشت بندش یگ سنگ یقل دوقل وچه ها ر ویگید وا سنگ قندشکن، بکوفت و دَرید مین تفنگ. اُمهَل معلوم بَکَرد چاشنی هم ندارن. تازه داشتن هم ماشه و بند بساط تفنگ ضئی بو. اَ مین منقل پر آتشی که وسط خونه مین یگ مجمعه دَبو، یگ گل آتش رِ وا ماشه ویگید بیورد. سر تفنگ ر اَ اوودِرَگ دِنا بیرون. قُنداقِش ر مین شونه نا. وا زنش بوگود: آتش ر دَنه رو اینچون. وا دستش پستونگ تفنگ ر نشون بدا. زن آتش ر فوت کرد و هنوز درست و درمون دَننابو رو تفنگ که همچه صدایی بلند بَبُو که گوش همه دا یگ ساعت وَنگ وَنگ مِکَرد. دود تمان خونه ر ویگید. اَمبائی اَ همه بدتر، میرزعلی خودش بو که، پرت ببو عقب و وا کین بخورد مین منقلی که پوگ سرش مین مجمعه ناهابو. صدای غرش تفنگ و داد و بیداد میرزعلی، که بفتابو مین آتش و سروصدای بهم بخوردن منقل و مجمعه مرسی، چنون قشرقی بپا کرد که نوگو و نِشنو. وَچه ها و مارشون بدوئین میرزعلی رِ اَ مین آتش بیکَّن. تمان منقل مین خونه پاپشو بَبُّو. یکی وا دوری مرسی، یکی وا مشت، یکی وا خاک انداز، همه وا هم شروع کردن به جمعا کردن آتش و خاگسَر. این وسط هرکی ازش وَرمیامو امر و فرمون مِکرد. داد و بیدادشون دا اونور لاد موشو. دا بَشوئَن جلو آتشآکن خونه ر بیگیرن و فرش ر تمیز کُنَن، کلی طول بگشی. میرزعلی وا رنگ بَپُریَه گوشه خونه یگ وَری بَبُّو. بَشوئَن واسش اوطلا بیوردن و شونه‌ش ر بمالین دا حالش جا آ. معلوم نکرد اَ سر و صدای بفتییَن میرزعلی مین منقل و مجمعه و قشقرق وَچه‌هاش بُو یا اَ غُرّش تفنگ، یکی دو شُو گرگ و شغال جرات نَمکرد نزدیگ خونه اونها ببا.
حالا حرف جنده پری هم که ببا اونوخت مِبا قوز بالا قوز و صباحی باید حوگمن نَهلی ر بندازی اِفتو. اِسَه زمستون اِفتو کوجَه دَبُو! باید دَمِنان تخته کرسی دا بخار بَکُنه خشگ ببا. اِسَه این بخار کوجه موشو؟ معلومه دیَه. نوگَم بهدَرِه، ولش کن.
مینِه یگ هَمچه روزگاری اونهائی که خُونِشون شُلوُغ بو، کسی جرات بیرون شون نداشت. دیه روز و روزگار کسی مثل نسیبه به خودش معلوم بو. کی باید هوا کیه داشته با؟ معلوم نَبو. همه مثل هم بَن. حالا خوبیش اینَه بو که دیفارهای مَحلَه شون سرپا و در و دوازه‌ش هم سالم بو. اینجوری اَقلِه کم سگ و سول دا پشت در خونه نمیامو. امبائی همون سر و صداشون بَس بو که رنگ رِ اَ دیم وچه ها بَبُره.
اون روزها اَ دستی ورف بیامبو تمان جا سفید بَبُّو. از زور سرما همه جا یخ بزیه بو. کارخونه قیسی یکی دو روز بو که کار نمکرد. این بیکاری بلا جون نسیبه بَبُّو. یک روز پابو، چرم و چارق کرد و وچه ها ر دَپیت، یکی ر کول گید و یکی ر دنبالش و راه افتا. یگ تیگ که بَشووَن، پسر بزرگتر خبرگید: ننه کوجه میشیم؟ نسیبه همون جور که موشو بوگود: تو بیا، الهان معلوم مِبا. یک توم دیه دو راهه وچه خبرگید: په چرا نومگی، خواب بووگو کوجه داریم میشیم؟ اینرا نسیبه بوگود: میشیم خونه نَن‌دَلوُ شهربونو، راه بیا دا یخ نکنی. تندبا بدو وانهستا. بدو بینم چدومیشی. وچه که نَن‌دَلوُ ر بشنافت، دیَه مودونِست کوجَه داره موشو؛ راه رِ بدا جلو پا. گاهی مِدویی گاهی یگ گوله ورف ر ویمگید اَلگ مکرد یگ ور و موشووَن.
مین کوچه ها اَ دستی ورف نهابو، مِشاست اَ رو دیفار مین مَحلِه مَردُن رِ بَدیَن. شاید دو زرع مین کوچه ورف نهابو. مردُنی که بیامبَن و بَشوبَن راه ر وا کرده بَن، اَمبائی زیر پا یخ بزیه بو و باید اَحدیاد مِکِردی. کوچه رِ بالا شووَن. خونه رَبی رِ رَد کِردن، یکی دو تا پولّوکُن ر پئین شون و بفتان مین راه کنار چپر باغ، بَشووَن دا به نزدیگ خونه بَرسین.
نسیبه صدا کرد: نَنَه هوو، خونه دَری؟ یا الله، صَحَب خونه؟ صدا وا کردن دَری بیامو و کسی بوگود: بفرما، پیش آ.
نسیبه جلو شو. اَ او زودتر پسرگ که جلودار بَبُّو، اَ ایون بالا شو. دمِ در که برسی سلام کرد. دیمِش اَ سرما سرخ بَبُو و پوگ سرهم وینی‌ش بالا مِگشی. پیر زن که وَچه رِ بَدی اَ مین کِندا در بیرون آمو و تووستِه‌پا او ر باغال گید؛ پُوسه کرد و دست سرش بَگشی و بوگود: بوشو مین خونه نَنَه جان؛ درون شو یخ بَکِردی. پوگ سر وَچه نسیبه استابو. خنده تمان دیمش پُرا کرده بو. چشمهاش برق مزی و بُرفه های کمونش یکیش سربالا بَبُو. روی قُمبیل چپش یگ چالگ کوشگگ بفتابو. جلو آمو و سلام کرد. دوتا زن همدیه ر باغالاکن. همون‌طو دا موتونستن هم رِ پُوسَه کِردَن. پیر زن جلوفتا و اَ پوگ سرش نسیبه؛ خونه رِ درون شووَن. نسیبه چادر اَ سرش ویگید. زیر چادر اون یکی وچه ر به کمرش دبسته بو. او ر وا کرد و زمین نا. پیر زن وَچیگ که خجالد مگشی رِ باغال گید، پوسه کرد و ببرد زیر کرسی هانشوند. لا کرسی رِ بالا زی و بوگود: بهِل یک ذریگ اینَه ر هم بَزنم گرم واهستین. نسیبه بوگود: نه ننه جان، همون‌جور خوبه. یه خوردیگ که هانشینَن گرم مبان. همین جوری بهدَره. بهل یواش یواش خودشون گرم وامِستَن. خودشَم بیامو ویگید زیر کرسی هانست. رو کرد به پیر زن و خبرگید: ننه جان چطوری؟ چومونی، حال و احوالد خوبه؟ خیلی تومه ازت خبری ندارم. خوبی، خاصه‌ای؟
پیر زن بوگود: ای ننه جان. من بَبم افتو لوو بُن. اَمرو ر به فردا بَرسونم هِنَر کِردِم. چومدونم والا، اینه هم روزگار منه. ا جاش پابو و بخواست سمور ر اوو آتش کُنه که نسیبه بوگود: نه ننه جان ولش کن بیا ویگیر هانیش. الهان اَ خونه مییم. بیامِم یگ دَقه بینَمِد. بیا ویگیر هانیش.
شهربونو بوگود: چی چی ر ویگر هانیش. خواب مِخیم یگ پیاله چئی بَخوریم. اینه کوجش عیب داره؟
نسیبه اَ جا پابو و بوگود: پَه بهل من دُرسد مونم. شما هانیش، من خودم اَلهان درسدش مونَم. مِسگِلَه ر ویگید و سماور رِ اوو پُرا کرد. چند تا زغال دنا مین آتش گردون. لا کرسی ر بالا زی. اَ مین چالَگ کرسی یکی دو تا گل آتش ویگید دِنا لا زغالهای مین آتش گُردُن. اَ در بیرون شو. مین ایون همچه آتش گُردُن ر مُچُرخوند که صدا سیریگ سیریگ سیرَگ هایی که اَ زغالها موپُّری، مین ایون دَپید. رد آتش گُردون مین هوا یک خط روشن مِگشی و همین طو مچرخی. دنبال رد آتش گُردون پُر سیرگهایی بو که موپُّرین و همه جا ر روشن مِکِردَن. وختی کار نسیبه تمون ببو، رو که ورگردوند، بدی وچه ها مین کِندا در اِستان و او ر سییر مونن. دا بَدیَن او کارش تمون بَبه، بدویین و بشوین زیر کرسی ویکن هانستن. نسیبه درون آمو. آتش گُُردون رِ کنار سَموَر دِنا مین سینی. وا ماشه آتش ها ر درید مین آتِش‌دون سَموَر. یکی دو تا زغال هم بنداخت روشون و یک تنوره حلبی که او کنار نهابو ر دنا رو سمور. قوری چینی ر ویگید مینش یگ خرده چئی درید هانا پاشیر سمور و بیامو هانست.
پیر زن نگاهی اَ رو رضایت به نسیبه کرد و بوگود: امسال چارشنبه آخر باید بیی اینجَه و این آتش گُردون ر پر آتش کنی و بچرخونی. مخوام اندی سیرک بپورونی که این چارشنبه آخر ببا مثل او موسومی که مین این خونه خیلی خبرها بو. مِخوام امسال بو آرداش دا انور لاد بوشو و هرکی بیا کَترا دراندازه. یگ مشت نقل و پول خورد دَریجَم واسش. مِخوام سالی ببا که اونورش ناپیدا با. سال آتش روشن کِردَن و کِلنَه بار دنین و بوورد دود کردن. یادش بخیر اون زمونها. یگ هناسه بلند بگشی و بوگود: پنداری سمور جوش آمو.
نسیبه بوگود: ننه جان تازه روشن کردم، یک خوردیگ کار داره. پیر زن واسه اینه که حرف ر عوض کنه، خبر سمور و چئی ر بیگید، شاید حواس خودش پرت کُنه.
نسیبه پابو و بَشو جورو خاگ انداز ر ویگید بیورد. پیرزن بوگود: تازه درود وَرچی کردم.
نسیبه بوگود: میگه نمینم، مخوام مَنم یگرا دیگه بَکُنم. عیبی داره؟ دا چئی درست ببا، تمون مونم.
اَ بخ خونه شروع کرد، تمان دَگ دوژ ر خاصَه جورو بزی. نهلی و زیلو و قالیچه ها ر ویگید بَبُرد بیرون توکوم بدا، ور گردوند درون. به دَم کرسی که برسی، وچه را پا کرد بَبُرد بخ خونه، رو یگ نهلی هانشوند. یگ پتو ر دورشون دپیت و بوگود: یگ دَقه تحمل کنین تمون مِبا. لاکرسی رِ بالا زی؛ نهلی های دور کرسی ر ویگید بَبُرد بیرون توکوم بدا، مین کرسی رِ خاصَه تمیز کرد و زیر خرگ کرسی ر درورد ورچی کرد. نهلی‌ها ر بنداخت سرجاشون و لا کرسی ر ورگردوند جاش. وا وچه ها بوگود: حالا موتونین بین زیر کرسی. پیر زن اونور اِستا بو و نسیبه ر سِییر مِکرد. حِواسش کوجَه دَبو؟ کسی نَمدونست. اما مِشاست اشکی که مین چشمش جمعا بو ر بدین. دستا رِ بزی زیر پر چادری که دَبستِه بو کمرش و پشتش ر بدا بو به دیفار و گاهی اَ اوودِرَگ بیرون رَم نیگا مکرد. پنداری همون جور موشو بیرون و ورمگردی. سرجاش دَنی بو. اَ بیامن بشوین چشمش و بَپُریَن پا اونه مشاست بفهمین که مین سرش غوغایه.
کار نسیبه که تمون بَبُو. جورو خاک انداز ر بَبُرد بیرون هانا و وَرگِردی. سَموَر تازه به تقلا بفتا بو. چئی ر تَم کرد و یک سر قوری بنداخت رو قوری. مین یگ سینی دوتا استکام دنا و قندون چینی رَم دنا کنارشون. اونها ر بیورد دم سمور هانا. پیر زن بوگود: چدو دوتا استکام بیوردِی؟
نسیبه نیگاهی کرد و بوگود: پَه چن‌تا؟
پیرزن بوگود: چهارتا. میگه این دوتا آدم نیَن. هنوز حَساب نمبان؟
نسیبه بوگود: وچه که چئی نَمخوره. ننه عادت مونن.
پیرزن بوگود: به چی عادت مونَن؟ چئی بَخوردَن؟ جئی بشوَن، یا آدم حَساب بَبَن؟
نسیبه سرش پئین کرد و هیچی نوگود. بَشو دوتا استکام نعلبکی دیه ویگید بیورد دِنا مین سینی. رو کرد به پیر زن و بوگود: ننه جان نمی‌ئی هانشینی؟ چئی تَم بَگشی ها. دَریجَم؟
پیر زن بوگود: دَریج، من هم اَلهان میام. درون شو مین پَسینَه. وختی وَرگِردی یک کیسه‌قند دستش دَبو. اونه ر ها نسیبه دا و بوگود: واس وچه‌ها نبات داغ بَکُن. مین این سرما یگ ذریگ حالشون ر جا میوره. واس خوتتَم اگه مِخی دُرُسد کُن. نسیبه بووگود: نه ننه جان. چئی داغ مین سرما پیشتر دَمّاسه. بفرما هانیش دا بیورم.
نسیبه چارتا چئی دَرید. دوتا کم رنگ و دوتا پر رنگ. سینی ر ویگید بیورد ها سر کرسی نا. یکی یک تکه نبات بنداخت مین استکام و هانا جلو وچه ها. بووگود: صَب کنین نبات اوو ببا و یگ تیگ خُنگ ببا، اُمهَل ویگیرین. وا یگ قاشق چئی خوری شروع کرد به هم بزین نبات داغ وچه ها. دَرَنگ دَرَنگِ بَخوردن قاشق به استکام، مثل صدا زنگولگ دور پالون خر علی نِج نِجَگ بو. اَ این صدا وچه ها اَندی خوشون میامو که نوگو. دا علی وا خرهاش اَ مین کوچه رد موبو، مِدوئیَن موشون جلو در، دا اونها ر سییر بَکُنَن. دوتا خر سیاه بزرگ و هیکل دار، اَ جلو و مردی قوی و بُلَن بالا، با اون صدای نِج نِج‌ش که خرها ر هی مِکرد اَ پگ سر موشووَن. پسر بزرگتر یگ را بوکه بو: خرش لاریه. وَچه بشنافته بو، گوسفندهای بزرگ ر لاری موگَن. پنداشته بو خرهای علی هم خر لاری ین. پنداری علی و اون خرها اَ هم سِوا نَبَن. اَ خیلی وخت پیش دیه کسی چَربداری نَمکَرد. امبائی علی خرهاش ر نیگه داشته بو و نمتونست اونها ر بَبُره بیابون وِل کُنه. علف و علیق شون ر مِدا و اونها ر نیگه داری مِکَرد. وچه هم نداشت. وا همین حیونها سر خودش گرم مِکَرد. اَ دستی دِنبال این خرها نِج نِج کرده بو، اسمش رِ دِنبابَن علی نج نجگ. الهان هم اَ صدا هم بَخوردن چئی، چشم وچه ها برق مِزی و همدیه ر نیگا مِکردن و دهون هاشون ر که مِخندی زیر لا کرسی قایم مِکردَن.
نسیبه، هم بَزیَن تمون کرد و یگ ذریگ چئی ر واجیشی. بَدی هنوز داغه. رو کرد به وچه ها بوگود: یگ ذریگ دیه صبر کنین، دا یه خورده یخ بَکُنه، اُمهَل ویگیرین بَخورین. وچه ها هیچی نومگوتن و ساکت کنار هم نسته بن و اوشون دوتا ر سییر مکردن.
دو تا زن چئی ها ر ویکَّن. استکام ها ر کَجا کِردن و چئی ر دَریتن مین نعلبکی و یکی یک قند رِ بَزیَن مین چئی بَسوفییَن. فوتی به نعلبکی‌ها کردن و قایم هورت بَگشییَن. نعلبکی های خالی ر دنان رو کرسی و استکامها ر وا سر و صدا ور گردوند مین اونها. انگاری حوگمن باید همه چی ر قایم بزنن به هم؛ دا معلوم ببا چئی بخوردِن. نسیبه چئی وچه ها ر درید مین نعلبکی و اونها هم شروع کردن به هورت بگشییَن و وا چشمها شون بهم نیگا کردن و یواش یواش بخندیَن. گاهی هم زیر کرسی وا پا بهم میزین. اَگه چشم نسیه ر دور مِدییَن یگ سُقُلمه هم رَد و بَد مِکردَن. گرمای خوش کرسی و چئی قاطی بَبُّو و سرخوشی مین خونه لَم‌لَم مِزی.
نسیبه پابو یگ دور دیه چئی دَرید ویگید بیورد ها سر کرسی نا. پیر زن چئی ر ویگید و بوگود: تا اولیش گُم نَبه، دویمی رَم بخورم.
نسیبه بوگود: نوش جانت.
نسیبه وا استکام واز وازی مِکرد که پسرگش رو به قاب عکس گل طاق بوگود: نَنَه اونه کیه؟
دا نسیبه بشو چیزی بوگه، پیر زن بوگود: پیَرَم، پیَرمِه ننه جان. ما اَ روز اول که این جور بی کس و کار نَبیم. پیر داشتیم، مار داشتیم. فک و فامیل داشتیم. پنداری ما رِ نَرفین کِردن ننه جان. آره نَرفین بَبَه‌ئیم. میینی چدو همه مون پاپشو بَبیم و هیشکی دور و ور مون دنی! هر کدوم مون یگ ور بفتییم و اَ حال و روز هم خبر نداریم. اَمون اَ این بی کسی. اَمون.
اَ جاش پابو و قاب عکس رِ اَ گل طاق ویگید. وا گوشه چادرش گرت و خاگش پاگ کرد. دهونشِ بَبُورد نزدیگ اونه روی شیشه ر خوب هاه کرد. وا اوستین دست راستش خاصه اونَه رِ پاگا کرد و ویگید بیورد ها سرکرسی نا.
عکسِ مین قاب کار دست بو. حوگمَن کسی اونه ر بگشی بو. زیرش یک اسمی بَنِشته بو، اما خونا نبو. کسی که مین عکس دَبو، جونی بو که موهای پرش ر روغن دِمالی بو و رو به بالا شونه کرده بو. شقش خیلی بلند نبو، امبائی بُرفه های پُری داشت. لاله گوشهاش یگ تیگ اَ معمول بزرگتر بو. دیمش پر و پیمون بو و یگ سفیل نازگ رو لوشه‌ش دبو. کتارش چارگوش بو و یگ کُدِ قهوه ای وا راهها سفید نازگ تنش دَبو. یگ گرواز کلفت دبسته بو که یخه جمِش ر حَسابی به گَردنش مِشقالی. یگ دسمالگ سفید ر هم دِنبا بو مین کش باغالش. چشماش انگاری جون دارن. یگ‌بَن زریگ زریگ آدم ر نیگا مِکِردَن. دماغش یگ خوردیگ پَخ بو، اَمبائی آدم خیلی جدی و قُرچاقی مِنمِئی. بادی به غبغبش بنداخته بو و کله ر یگ تیگ یگ وری کرده بو. پنداری مِخواست چیزی وا آدم بوگه یا امر و فرمونی کُنه. همون جور که سر کرسی ناها بو، همه چشم بدوته‌بَن به او، معلوم نبو او اونها ر سییر مِکَرد یا اونها او ر.
همه ساکت بَن که شهربونو به حرف آمو.
بووگود: اون سالی که مرحوم اَ کربلا بیامبُو، یک عالِمَه هیچی واس من بیوردِه بُو. چدو بوگَم. اونها ر مین یگ چمدون دریته و دنابو رو بار خر، اَ کربلا دا اینجَه بپی بو که ضئی نِبا. یگ هناسه بَگشی. اَ جاش پابو؛ بَشو اَ مین پَسینَه، گربستِش ر ویگید و بیورد. اونه ر واکرد و ها رو کرسی نا. انگوشتونه عقیق زردی که روی یگ رکاب نقره دَبو ر بیرون اورد. اول انگوشت خودش کرد. یکی دو را بچورخوند؛ بَبُرد نزدیگ چشمش و خوب سییر بکرد. اَ انگوشتش در اورد و وا نسیبه بوگود: نیگا کن. مال خود کربلایه. اَ دور حرم بَخریه. وا پول حلال. بو خودشه مِده. بو پیرم.
چندی مَنه مخواست، نمتونم بوگم. روزی که داشت موشو خودم ر بکُشتم. اندی سرمِ بَزیَم به در و دیفار که ناحق بو، پشیمون ببا و نشو. وا من بوگود: اگه اندی ناراض هستی بوگو دا نَشم. نمتونستم بینَم اَ دار دنیا همین یک پیر ر دارم، اونَم داره جلو چشمم وامِله موشو. اونوخت بی کس مومونم. اَ همون موسوم این درد بی کسی مین جونم دَبو. پاری وختا خوو مِدیَم مین یگ بیابون برهوت تِنهار بموندِم. هرچی چشم موگوردونم هیشکی ر نمینم. دا چشم کار مونه بیابونه و خار مغیلون. من بموندِم و این بیابون درندشت که نه سر داره و نِه ته.
اون موسوم هم مِدیَم پیرم داره موشو. کوجه؟ کربلا. دلمِه دَمنام پیش اسیرهای صحرا کربلا و هزار جور فگر و خیال مِکردَم. موکَّم: نکُنه سرنوشت منم همون جوری ببا. نکنه منم ببام اسیر دست یک عده‌‌ئی که حیا حوجوب سرشون نِبا. پیرم مین این صحرای بی اوو و علف تلف ببا و مون بَمونم بی سر سرانجوم.
پیرم میامو، یگ دور مزی و وام موگود: چدو اَندی بی طاقد بَبی. تو که این جوری نَبی؟
چی موتونستم بووگم؟ چدو موتونستم اینها ر به زُبون بیورَم؟ حوگمن موکن وِر بَبه و بَزیه به سرش. نمدونستم چه خاکی باید به سرم بَریجم. اینه بو که فقد موتونستم یگ گوشه هانشینم زار بزنم. دلم اصلا رضا نَبو. امبائی موتونستم چو کنم؟ وا کی موتونستم بوگم؟ کی موتونه درد بی کسی ر، درد ترس اَ بی کسی ر بفهمه؟
همه بیامبَن دور وَرشِ بیکِّه بَن و سفارش سر سوقات مکردن. من به کی بایست موکم؟ چدو باید حرفم رِ مزیَم؟ اصلا موکَّم هم. کسی بووَر مِکَرد؟
اینه یه که اون کربلا بشون، هنوز دم چشمش دَره. پنداری همین دیگروز بُو.
کِلنَه بزیه بَن اَ اینجه دا دَمِ رِبار. هرکی که بووگی بیام‌بو. صدا چووشی یک دَقه هم قد نَم‌بو. یکی یکی بالا موشون سر بُن و چووشی مِکردَن. پاری وختها هم راه مفتان مین ده و دا دَم مَچد جُمعه موشون و اونجه نماز موخوندن و وَر مِگردیَن میامن اینجه گوش دا گوش هامنستن. سُرفَه ر که منداختن، اَ آدم گدا دا اون اعیان اشراف نِسته بو. هرکی به فراخور خودش جامیگید. شاید ده بیست دا اوو گوردون مین مجلس مِچرخی دا غذا بیا. دست هاشون ر که موشوشدَن، بادیه اوو گوشت یا قاب های پلو بو که رو دست موشو. بو عَدر غذا تمان جا دَمپیت. اگه بوگم مرگیجه و غلاغ و کشگرگ هم دور خونه جمعا مبن و جیک جیگ و غار غار مکردن بوور کن. پنداری همه مهمون بَن. اونه چه روزگاری بو. اونه چه مَردُنی بَن. چدو همچه بَبُو؟ چدو مهر و مَحبَد بَشو. چدو همه غریبه بَبَن؟ چرا همچه ببو؟ چرا… ادامه دارد

اَ اینچون گوش بدارین

رو فلشی که سرازیرِ، سمت راست پخش کننده کلیک کنین، واس خودتون ویگیرین

معنی چند لغت به گویش کیلانی:
سگ سال محله: کنایه از شلوغی و درهم برهمی است.
زیرکه: جیغ، فریاد
غُرغَشون: شلوغ
دیب: دیو
اُمهَل: آنوقت
باد به برود انداختن: کنایه از خودستایی کردن است.
زَهلَه تَرَک: ترس و وحشت زیاد
چُر: شاش، ادرار
تِشگ چُر: بوی نامطبوع ادرار مانده
چُرَن: شاشو، اصطلاحی برای شب ادراری
لاد وحش: نا یکی از دره های کیلان
مَر میدون گرفتن: میدان داری کردن، بازیگوشی کردن
هانا: نهاد، گذاشت «سوم شخص جمع»
چارشنبه آخر: چهار شنبه سوری
بوورود: باروت
ساژمه: ساچمه
یه قل دوقل: بازی کودکانه با سنگ هایی گِرد و کوچک
ماشَه: انبر، ابزار گرفتن آتش. همچنین به ابزار آتش کردن تفنگ نیز می گویند.
ضئی: ضایع، خراب
مجمعه: دوری مسی بزرگ
اوودِرَگ: دریچه چوبی کوچک بجای پنجره
دِنِنابو: نگذاشته بود. دِنابو: گذاشته بود. «سوم شخص گذشته»
بدوئین: دویدن
پاپشو: بهم زدن، ولو شدن
بفتیین: افتادند
جنده پری: بیان دگرگونه جن و پری نیست. زیرا عقیده عموم بر آن است پری را سر خصومت با کسی نیست. آنکه به آزار دیگران می پردازد، از ناکسان و نا اهلان است. چون در ادبیات عوام پری همواره مونث است، پس جنس موذی آن اینگونه خوانده می شود.
نَهلی: تشک
مَحلَه: حیاط
دیم: صورت
یگ تیگ: یک کم، به مقدار کمی از هرچیز اطلاق می شود.
یگ توم: زمان کمی، تنها مدتی کوتاه را بیان میکند.
میشیم: می رویم. «اول شحص جمع، حال»
موشو: می رود «سوم شخص مفرد، گذشته»
موشوون: می رفتند «سوم شخص جمع، گذشته»
نومگی: نمی گویی «احاد پرسش»
بووگو: بگو
نَن‌دَلو: مادر بزرگ. نن مکسر شده ننه و دَلوُ به معنی بزرگ است.
وانهستا: نه ایست. مخالف وایستا: به ایست.
مشاست: می شد.
پُولُّوکُن: پله کان
وَچَه: بچه
کِندا در: چهارچوب در
بُرفه: ابرو
قُمبیل: لُپ
باغالاکن: بغل کردن. تنها مواقعی که دو نفر سرپا همدیگر را به هر دلیل بغل کنند. برای کُشتی یا روبوسی.
باغال زین: بغل زدن. موقعی که کسی شخصی یا هر چیز دیگری را بغل کرده و با خود حمل کند.
بهِل: بگذار، اجازه بده، رخصت خواستن.
مِسگِلَه: ظرف مسی بزرگ شبیه پارچ برای حمل آب
سیرَگ: اخگر، جرقه
مُوپُّری: می پرید، می جهید.
بَدیَن: دیدن
هانستَن: نشستن
آرداش: آش رشته
کَترا درانداختن: قاشق زنی در چهارشنبه سوری
دَریجَم: بریزم
دگ دوژ: گوشه کنار
خرگ کرسی: چوب هایی که موقع نشستن زیر کرسی پای بر آن نهند.
کیسه قند: پارچه ای به شکل دایره و دو لایه، که لایه بیرونی آن از مخمل یا پارچه های مشابه که پولک دوزی یا گلدوزی شده است. لایه داخلی آن ساده می باشد. حاشیه این پارچه، نخی را از داخل یا بیرون عبور می دهند. هرگاه این نخ سفت شود دایره بهم آمده و شبیه کیسه ای می گردد برای نگهداری قند. و هرگاه نخ را شل کنند صفحه ای می شود برای شکستن قند. این کیسه قند سنتی مردم کیلان بود که توسط بانوان به اشکال زیبایی تزئین می شد.
چَربداری: حمل با با چهارپا به اطراف برای دریافت دستمزد.
واجیشی: چشید. واجیشیَن: چشیدن
نومگوتَن: نمی گفتند.
بَسوفیَن: مکیدن، از مصدر سُفدن
سُقُلمه: ضربه ای با نوگ دست گره شده.
لَم‌لَم مِزی: موج می زد
گَل طاق: لب طاقچه
پیَرَم: پدرم
بفتییم: افتاده ایم. «اول شخص جمع»
ویگید: برداشت
گرواز: کروات
مِشقالی: می فشرد، فشار می داد
کَش باغال: جیب های کت در بخش بالاتنه، داخل و خارج
قُرچاق: قوی و زورمند
مِنمئی: می نمائید، نشان می داد
خوومِدیَم: خواب می دیدم
حیا حوجوب: شرم و حیا
وِر بَبه: دیوانه شده
چووشی: چاووشی
اوو گوردون: مقصود همان آفتابه لگن است.

پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: