اَبی‌گِردی – 2

بخش اول
قسمت دوم

جعفر پویه

مین خونه یک کم دور خودش بچرخی. سرگردون بو. بشو بیرون جورو خاک انداز ر ویگید بیورد تا دَرود وَرچی کونه. لا کرسی ر بزی بالا، نحلی های دور کرسی ر جمعاکرد هانا رو کرسی. اَ بخ خونه شروع کرد تا دم در ر یگ سر جورو بزی. خاکروبه ر وا خاک انداز ویگید بَبُرد بیرون رید. ورگردی همه چی ر به حال اولش ور گردوند. شیر ر مایه ماست بزی و روش ر وا یک پتو دپیت تا خوب مایه ویگیره. بشو بیرون به لونه مرغ سر بزی. اَ مین لون چنتا چولو که مرغها تازه دَکِرده و گرم بن ر ویگید بیورد دنا مین سبد، پیش چولوهای دیگروزی. بَشو گوو و گوساله ر از مین طبوله بیرون کرد. بَبُرد لوو جو اوو هادا و ورگردوند بَبُرد سر جاشون دَبَست. هوا بیرون زیر افتوو مدرخشی. اَمبائی سوز سردی وَر کرده بُو که دا مغز استخون ر موسوزوند. غیر اَ سر و صدای چن‌تا غلاغ و کشگرگی که مین ورف دنبال هم مِکِردَن، هیچ صدایی نمیامو. درختهای باغ که دا کمر مین ورف دَبَن، انگاری خوو دَرَن. سوز این ور باغ ر ویمگید تا اونور همه چی ر مدا زیر شلاق سرما و بی کار و عار دنبال کارش موشو. انگار هیشکی مَحلّی به او که مین اون ورف و اِفتوو شِلتاق مِکَرد، دَنَمِنا.
کارهای مین خونش که تمون بَبُو؛ پابو راه‌فتا دا بوشو سری مین ده بزنه و درِ دکون یک خورده خِرت و پرت واس شووش هاگیره. یک جفت کوش گالشی که گوشه پَسینَه قایم کرده بود ر بیورد دم در جفت کرد. بشوو یک جفت جورَب پشمی پاش کرد. چادر شِ بنداخت سرش و مِخواست راه‌فته که صدایی بیامو. یکی داد بزی: صَحب خونه، کسی دره؟
اوهم بوگود: بفرما، خوش آمی.
نسیبه مِلاعلی سر و کله‌ش پیدا بَبُو. سلام کرد و جلو آمو.
دا چشمش به نسیبه بفتا بوگود: خوش قدم باشی، خوش آمی، صفا بیوردی، سرچشم، چه عجب، بفرما.
نسیبه هم جواب هادا: قُربونِ قَدَمِد، خوش بِی، با صفا بی، چشمد بی‌بلا، عجب به جمالد، خُبی- خواسه‌ای، چومونی دادا، چطوری؟
نسیبه چادرش پس بزی و بیامو روبروش واهستا. همین‌طو که پابپا مِکرد و جواب سلام علیک ر مدا، چشمش بفتا به او که خودشِ حاضر کرده بو بیرون شو.
نسیبه بوگو: چَرمِ چارُق کردِی، آغور بخیر؟
بوگود: مِخواسدَم بشَم دا دَمِ دُکّون یک خوردیگ خِرت و پرت هاگیرم.
نسبیه بوگود: پَ بد موقَع بیامِم. بِشَم یک وَخت دیَه بیام.
او بوگود: نه، اینَه چه حرفیه، دُکّون سرجاش ناها، جِئی نَمشو که- بیا هانیش، بینم چیه، چه خبر بَبِه؟ حوگمَن چیزیه که اینجه پیدات بَبه. هانیش دا یک استکام چئی درست کنم.
نسیبه بوگود: نه تو ر خدا نَم‌خوا. الهان اَ خونه میام. یک دَقّیگ بینَمِد وامِلَم مِشَم. چوم‌دونم وَلّا، اینَه هم زندگیه من دارم. خدا هم من ر نَموگشِه دا راحت ببام. وا دو سر نون خور، یکه و تنهار بموندم و نَمدونم چه خاکی به سرم بَریجَم. دادا الهان دو روزه هیچی مین این اون خِراب بَبه نداریم. دیه نمتونم جواب وچه ها ر بدم. مِخوام پاشَم یگ وَری بشم گور مه گُم کُنم. چدو دنیا همچه وَرگِردیه. سر زمستون نِه یک لنگه گندم، نِه یک ذِره قوود و قوَت، نِه چیزی که شوو ر واش سر کنیم. دیه نَمدونم چوکونم. دیه نمدونم کوجه بشَم و به کی رو بَزِنم. هرجا که موتونستم بَشوَم. به هرکی که موتونستم رو بنداختَم. بشنافتِم موگن وچه ها حاج دربیش مِخوان زیر باغال علی بابا مش‌رمضون ر هاماسن کارخونه قیسی راه اندازن. اگر ببا، اقله کم موتونم اِندا شکم خودمون یک کاری بکونم. ایشالا کارشون که راه فته مِشَم اَ هَمون روز اول پاکار وامِستم. چومدونم وَلا اینه هم بخت و اقبال مَنه.
اشک بو که از چشم نسیبه سرازیر بَبّوُ. وا پشت دست دیمش پاک کرد. و دوراهه بوگود: موگم خوبار اگه دستِ بالت وازه یگ چند تومنی دست‌گردون هادی، حوگمن تِلافی مونم. بووکّم شاید تو به داد من بَرسی. مودونم توهم مثل منی. بووکَم شاید تو خودت درد بگشیه ای، درد آدمی مثل من ر بدونی. بخّدا دیه جایی نِدارم که بشم. هرجا ر که مودونستم بَشووَم و دست خالی وَر گردیَم. روم وَر نمگرده به طرف اون خِراب بَبه بشم. وا این دُهونهای واز خواب چوکونم. وَچَهَ‌ن دیَه، چشمشون به دست منه. منم دیه جائی ندارم که بشم. اینجوری سر زمستون سرگردون بَبن ر خدا واسِنه دِشمن‌ت نیوره.
او سرش پائین بنداخته بوو و ساکت گوش مِداشت. اما نسیبه یک بند واسنه اینه که دم گرمش در آهِن او کارگر ببا زبون میریت و موگود.
او هیچی نوگود. حالش بهم بخورده بو و نمتونست لام تا کام چیزی بوگه. سرش بنداخت پئین و بشو مین خونه. اَ مین سبد چارتا چولو ویگید دنا گوشه چادرش. بشو سر صندوق پن شش تا نون ویگید و مین یگ جامگ اندا یک چارگ ماست درید و بیورد هادا به نسیبه. بوگود اینه ر بَبُو خدا بزرگه.
نسیبه یگ خوردیگ دست دست کرد، اما بهدَر اَ هیچی بو. بوگود: خدا عمر و عزد ته زیاد کونه. خیر بینی، یگ روزی تلافی مونم. حتا یگ روز اگه اَ عمرم باقی بمونده با، یگ جوری اَ پس خجالت ات درمیام. ماست و چولو و نون ر ویگید و راه افتا. او تازه متوجه بَبُو نسیبه کووش درست و حسابی هم پاش دَنی. یگ لنگه گیوه نیمدار و یگ کووش مردونه کهنه پاره پاش دَبو. کین پاش مثل چغندر سرخ بَبُو. بند لنگش که از زیر چادر معلوم بو، اَ سرما کوو بَبُو و دامن چادرش اَ گِل و شُل چلگ و چلی بَبّو و یخ بزی بو و شق و رق استابو.
نسیبه اَ دید رس که رد ببو او همون چون مین ایون دوراهه کین هانست. سرش بنداخت پئین و یک دل سیر گیریه بَکرد. واس کی؟ به بدبختی نسیبه یا خودش؟ معلوم نبو. اما مین دلش بوگود: اینه چدو زندگی ایه. اینه چه دنیائی، چرا همچه بَبه، چدو همچی ورگردیه. این زنی که تا پن شش ماه پیش سرش مدا بالا و لووکه موشو، حالا همچه بَبه که اَ بد بختی و بیچارگی دست به دامن هر کس و ناکسی مِبا. یعنی ما توون چی ر پس مِدیم. چرا هر بلائیه سر امثال ما میا؟ واسه چی این چرخ و فلک آدم ر این جور خوار و ذلیل مونه؟
اگه اوس ممد مُغَنی، تابستونی اون بلا سرش نیامبو. الهان بازم این زن این جور زا برا بو؟ اون مرد بشو واسنه مردم چاه بَکّنِه، ته چاه هوار سراگیدش. اوس ممد ته چاه داشت کلنگ مزی که یک دَهبَه چاه ریزش کرد. دا بشو به خودش بیا هَوار سراگیدِش و زیر خاک بموند. دا بشون دستشون به او برسه دو روز طول بَگشی. جنازش رِ اَ زیر خاگ بیرون اوردن و بَبُردَن بَشوشتَن و چال کردن. مرد پر بُنیه و پرو پیمونی بو. خوش اخلاق و خوش بر و رو، وا همه سلام علیگ داشت و حشر و نشر مِکرد. اما بَبُو کاری که نباست ببا. زیر هوار بموند و جونه مرگ ببو. اون رو اوس ممد ته چاه تنهاری نَمُرد! عزت و سربلندی و سرخوشی نسیبه هم ته چاه زیر خاک بموند و اَ بین بشو. اَ اون رو به بعد، نسیبه بموند و طفلهایی که دیه بی پیر نمدونستن چدو باید روز ر شو کنن و شو ر صبح. آدمی که دست به دهون بو و اَ کار و زحمد روزانه نون مُخورد. الهان بی نون آور بَبه. حالا دیه چراغ خونش خاموشه و شو سرشه تنهاری زمین دَمِنه. از همه بدتر صدای وچه هاییه که نمتونن بی پیری ر بفهمن و بیچارگی مارشون ر. وچه چومدونه همون یک لقمه ای که جلوش هامنن اَ کوجه میا. این مار بدبخت و بیچاره بَبَه واسنه یک لقمه اَ سر صبح تا الاهه نماشون سگ دو مزنه. اَ در این خونه به اون یکی، اَ بی محلی این یکی تا لوقوز بوکن اون یکی ر باید تحمل کنه. اونهایی که دا دیروز سر بلندی و هیکل قُرص و مَحکَم نسیبه ر نمتونستن تحمل کنن. همون هایی که دا دیروز موهای بلندش، کمر باریکش، سینه فراخ و چشمهای میشی براق او ر نمتونستن بینن. حالا دوو ویمگیتن و هرچی به زبون شون میامو ر بار او مکردن. جماعتی که چشمشون بار نَمده تا غرور و پلنگ دماغ بَنه کسی ر بینن. حالا دیه واسه دوتا نون که دست نسیبه جلوشون دراز بو، یکی ویمگیتن و صدتا هامنان، اونچی به زبونشون میامو بار او مکردن تا نداشته هاشون ر سر او خالی کنن. دستی واسنه کمک دراز نمبو. دستی هم که طرفش میامو حوگمن چیزی مخواست. اَمبایی این وسط هنوز ته مونده غرور نسیبه نِمِشت دا او دست بکارهایی بزنه که نمشاست بوکن. هنوز نِداری و فقر نتونسته بو او ر به زوونو بیوره. اگه راه و روزنه یی پیدا موبو، او مثل سمور ازش رد موبو. هیکل باریک و ترکه ایش هنوز مَحکم بو و دل و جرات اش سرجاش دَبو. هرچند ندار بو. اما مین دلش دریایی بو که یک طیفون کم داشت. بعید نبو یگ روز دست بکاری بزنه که هیشکی فگرش ر هم نمکرد. اما هنوز جا داشت. هنوز صبح پامبو از این در به اون در مزی تا شاید فرصتی پیدا کُنه و از این گرفداری به هر بُتیره ای بوو دَرشو.
او که دیه دست و بالش به کاری نمشو، اندی مین ایون هانست دا خسته بَبُو. اَ جاش پابو و واخودش بوگود: هرچی روزگار سخت با ما از او سخت تریم. حالا که همچه بَبِه بَگرد تا بگردیم. مخوام کُرف نوگَم، امائیش گوه عابد اِرمنی مین اون دفتر دستگی که این سرنوشت ر واسنه ما بَنِشته.
در رِ قلف کرد و کلی ر گوشه چارقدش گِر بَزی و راه افتا. زمین یخ بزی بو. راه بشووَن واسش سخت بو. اما او کسی نبو که وا ورف و سوز و سرما اَ جا دَرشو. یواش یواش اَ کنار چپری که نصم‌ش زیر ورف دبو بشو دا به کوچه بَرسی. ورف پاهاش رِ تکوم بدا و چادرش محکم کرد و کوچه ر بدا جلو پا. چند تا وچه روی یخ ها لیزگ وام‌خوردن. سه چارتایی پشت هم ر هامباسین و قطار موبن سرازیر. اون ته که مرسین مثل یگ گله گوسفند رَهم بَکردَه روهم خُراب موبَن. یکی پاش هوا موبو، یکی کلش موخورد به کود ورف اون ور و یکی هم اون وسط ولو موبو. سر و صدا و داد و هوارشون همه جا ر سراکه بو. دو راهه پامبن راه مفتان میامن بالا و دنبال هم قطار موبن تا بشن اون پئین بخورن زمین. همه شون اَ سرما مثل بُز مِلِزیَن. اَمبا میگه ول کُن بَن. کووش و پابزارشون هم درست حَسابی نبو. اما بفتابن مین ورف و یخ و واس خودشون سَرخوشی مِکردَن.
وا خودش بوگود: اینه هم اَ ترفیح وچه ماها. اَ گُسنِگی شکمشون قار و قور مونه، امبائی لیزک واخوردن ر ول نمونن. یگ تیگ وچه ها ر سِییر بکرد و به راهش ادامه هادا. کَشِ کوچه رِ سربالا بَبُو که یگرا بشنافت سر و صدای یک عده بلند بَبه. دم دکون مِراد محسنی جَوُن جاهل ها جمعابن و سر نمدونم چی با صدای بلند قال مقال مِکردَن. اَ کلوب توده بزین بیرون و همون چون جمعا بن و گپ و گفت مکردن. بشنافت یکی موگود: اگر تمان مردم وا همبان، اونوخت چدو موتونه اَ هزار کیلومدر راه کنترل کنه. نباست بحلی بین مردم دو دستگی بفته.
یکی دیه داد مزی و موگود: این همه زر بزین به کوجه برسین. بعد این همه سال هنوز هشت شون گرو نه شون دره. اون کی دیه بوگود: اینه همش توطئه یه، همش تبلغاته، بهشون گوش ندین، کار خودتون بکونین.
او که واهستا بو بینه واس چی دعوا بَبه. تازه حالیش ببو که جر و بحث جونها سر چیزیه که خودشون هم نمدونن. بوگود: شکمشون که سیر با، همینه دیه. صب تا الاهه نماشون ور ور گپ مزنن و سر هم موخورن، امبائی اندا یک مورجونه کار ازشون ورنمیا. دم دکون بقائی دو سه نفر زیر سفت استابن و دم گوش هم پچ پچ مکردن. درون دکون معلوم نمکرد که کسی دره یا نه. امبائی یکی از اون صداهایی که ا پئین میامو، پسر بقائی بو که مَر و میدون بیکه بو و داد و هوار راه انداخته بو.
به در دکون که برسی واهستا. نفسی تازه کرد. در ر واکرد و درون شو. حسین مِرادی زیر کرسی ای که روی یک تخت چویی هانا بو، نسته بو. دا او ر بدی اَ جاش پابو، کووشش ر پا کرد و جلو آمو. سلام احوال پرسی کرد. اَ حال روز هوا و سرمای زمستون و کار و کاسبی گله کرد. او بی اینکه گوش کُنه بوگود: چئی خوب بیوردِی؟
حسین مِردای وا تعجب بوگود: چئی ما همیشگ خوبه، چدو خبر میگری؟
او بوگود: همونه‌ئی که اون را بَبُردَم ر موگی؟ یگ مشت دریجی مین قوری، اندا یگ استکام چئی ازش در نَمیا. اینه یه چئی یه خوبت؟
مرادی بوگود: خواب چئی خوب همینه یه دیه. مِخِی اَ همین چئی برنامه یا عقاب بَبُر. خواسه هم هسته، رنگش هم خوبه، قیمدش هم بهدره.
او بوگود: اَ کی دا حالا چئی خوب رنگ نمده؟ بو و سو نداره؟ یانی موگی حالا دیه بعد این همه سال ما چئی ر هم نمشناسیم؟
اَ همون چئی عقاب، اَ اون خواسش یک بسته هاده. دیه نمتونم هر روز پاشم این همه راه ر بیام. خوب و خواسه باشه ها، و اِلا وَر موگُردونم.
داشت سر چئی وا حسین مردای یگ و دو مکرد که چشمش بفدا به نقل و قرص پونه و آبنبات تُرش که اون جلو کنار هم دچیه بو. یگ دفعه یاد وچه ها نسیبه بفتا. دیم نسیبه جلو چشمش آمو. حالد نگاه نسیبه به او، حالش همچه کرد که نَحق بُو همون چون زمین هانشینه و بزنه زیر گیریه. یادش آمو؛ اون زن چدو مستعصل بَبُو و واسنه چَن تومن به التماس درخواست بفتابو. حسین مردای بسته چئی ر هانا جلوش و بوگود: چیز دیه ای هم مِخی؟ اما او حواسش پرت بو و حالیش نَبُو که اَ او داره وامپُرسه. دَهبه دویوم که مِرادی خبرگید. تازه سَرشِ بالا کرد و بوگود چی؟
مرادی حالیش بَبُو که او حالش سرجاش دَنی. بوگود: اگه خیلی سردته بیا اون چون یگ دقیگ زیر کرسی هانیش؛ حالد جاش‌آ. او بوگود نه، حالم خوبه، هنوز اندی پیر نَبم که یک سوز منه اَ پا بندازه.
مردای بوگود: پَ چپ‌تِه، حالد سرجاش دَنی؟ چیزی بَبه؟ خبریه؟ حرفد وا کسی بَبه؟
او بوگود: نه واله، نه.
مرادی بوگود: چی رِ نِه والا. یعنی من حالیم نمبا تو اوقاتت سرجاش دَنی؟ یک چهار پایه ر جلو پاش هانا بوگود: هانیش رو اینه. هانیش یگ دَقّه بهل حالد جا بیا. اونچی بخی بووگی اَندی پیر نبم و سن و سال اَزِم نَشُوه، اَمبائی آدمیرزاد به یک فوتی بنده. سن و سال آدم هم بَشو بالا هرچی بخی به روت نیوری فایده نداره. آمیرزاده، ماشین که نیه. خسته مِبا، اوقاتش تل مِبا، وا یک کلوم ناخوش مبا، وا یک کلوم خندش دا اونور لاد موشو. همینه یه دیه. بوگی نوگی هم فایده‌ئی نداره.
او که رو چهار پایه هانسته بو. رو کرد به حسین مِرادی و بووگود: یک مشت اَ اون قُرص پونه و بَسوفک و یمش وچه ها ویگیر بیور.
حسین مرادی وا تعجب به او نیگا کرد و بوگود: چی؟ بَسوفگ؟ سر پیری اِسه ویار کِردِی؟ بهل یگ خورده شِکر سُرخ و نِباد بَگشم، اَ اونها بهدره. بَبُر وا زینجفیل تَم کُن بَخور، مین این سرما خواصید داره.
اوکه اِندا خودش ناراحد و ناخوش احوال بو، وا صدایی تند دوراهه بوگود: موگم اَ اون یمش وچه ها ویگیر بیور!
حسین مردای بی هیچ گپ و حرفی چار پنشتا بسوفک و بسته قرص پونه دنا مین یک پاکت و هانا جلوش.
اینرا وا رو خوشتری بوگود: یگ بسته چئی برنامه، یگ چارگ قند، یگ قوطی روغن نباتی و اندا یگ من برنج هم بَکَش.
حسین مرادی بوگود: برنجش یک کمی خُرده یه اشکالی نداره؟
او بوگود: هرچی داری دَنه مین تروزو. دیه حال و جون ندارم راه بفتم مین ده دنبال یک من برنج. هَمونَه هرچیه خوبه.
سور و ساتی ر که هاکه بو ر درید مین یک کیسه شکری و رو کرد به حسن مرادی بوگود: بنیس پا حساب. عرصی هم وچه ها ر بَرفَست بیان دو تا قرغون ماست بزیم ویگیرن بیورن.
حسن مرادی بوگود: مخی اینه ر هانه. وچه ها که میان هادم بیورن. بوگود نه. خودم موبورم. اندی دیه جون دارم که اَ پس این یک ذره هیچی وِرام. کیسه ر بنداخت رو کولش و راه فتا. همون جور که واخودش حرف مزی با اَحدیاد موشو که یک پسروچه جلوش دِرامو. سلام کرد و بوگود: بی‌بی بهِل من واسد بیورم. هانه زمین، دا ویگیرم.
او بوگود: نَنه جان هانم زمین قند و شکر خُوس مِبا. پیرشی پسرم، خودم موبورم. پسر وچه بوگود: خواب باشه هانَنِه زمین. دَنه کول من. همون جوری کولم نه، واسد بیورم. بازم مخواسد بوگه نه، امبائی پسر وچه با چشمای سیاهش که به او خیره بو او ر راضی کرد. کیسه ر ها وچه هادا و واهم راه افتان.
اَ پسر وچه خبر گید: میگه مکتب نَمشی؟ چدو الحان اینجور ویلون و سیلونی؟ وچه بوگود: مدرسه تعطیله. اندی ورف بیامه که مدرسه ها ر تعطیل کردن. هیشکی مدرسه نشوه. من هم داشتم موشوم خونه بوبوم بینم کاری نداره، چیزی نمخوا؟
بوگود: په داشتی موشویی خونه بوبوت که گیر من آمی. بارک الله ننه جان. ایشالا پیرشی.
پسر وچه بوگود: بوبوم موگه هرکی وات بوگود ایشالا پیر ببی، داره نرفیند مونه. موگه: پیری بد دردیه، خدا نصیب هیشکی نَکُنه.
او بخندی و بوگود: خواب واش بوگو اگر کسی پیر نبا که نمتونه یاد جوونی کُنه. جوونی که تمون بَبُو، اونوخت نوبت پیری مبا. حوگمن خودش یادش دَرشُوه که جونیش چه کارها که نکرده. حالا که دیَه جوونیش تمون بَبه موگه پیری بد دردیه. این شتری که نَنه جان درخونه هر آدمی دمخوسه. وچه ها بزرگ مبان و جون مبان، جونها پیر مبان و پیرها هم میمیرن. اِسیو به نوبت. این دنیا هر روزی نوبت یکیه. آره ننه جان نوبتیه.
دا دم در خونه دیه وا هم هیچی نوکن. پسر وچه کیسه ر مین کِندا در هانا و مخواست بوشو که بوگود یگ دقه صبر کن بینم. وچه بوگود: نه مخوام بشم کار دارم. اینرا وا تَحکُم بوگود: موگم صبر کن. واهستا کارد دارم.
بشو مین خونه وختی ورگردی گوشه چادرش یگ خورده اِستگ لَب لبو دریته بو. اونه ر بیور جلو و رو به پسر وچه بوگود: جیبت کُن. دریج مین جیبد ننه جان. مین راه زیر دندون گیر و بوشو. دستت هم درد نکنه، خیر بینی.
وچه استگ لَب لبو ر مشت کرد و جیبش رید و خداحافظی بوگود و بدو راهفتا و بَشو.
مین کندا در هانست تا نفسی تازه کنه. از کار وچه خندش بیگید و اَ طرفی هم راضی بو. بوگود هنوز مردنی دَرَن که به حال و روز هم رسیدگی کُنن. هنوز کسائی دَرَن که اَگه بَتونَن به دیگری کمک مونن. اینه تربیته، اینه ر باید ا همون کوچیگی یاد وچه‌ها بدَن. حیف که کَمن، حیف که دست و بال شون دبسته یه. اونهایی که دارن به فکر دیگری نیَن. اونهایی که ندارن و مخوان کاری کنن، غیر اَ همین دستی که زیر باغال کسی ر هاماسن و یا یگ چوو هیمه بشکافن و پشت بُنی ر درونن چیز دیه‌ای ندارن و کار دیه‌ای اَزِشون ور نمیا.
خواب چه فرق مونه، انسانیت که حَد و اِندا نداره. یگ ذره‌ش هم اندا خیلی زیادش، همون معنا ر مده. بُو و سوِ اینکار که اَ دل آمیرزاد میا، عدرش اَ صد فرسخی هم به مِشام مِرسه. امبائی اینه چه دنیائیه. اونَه‌ئی که موتونه نمونه، اونه‌ئی که مِخوا بکُنه، نمتونه. اینه کار دنیایه، اینه یه اون چیزی که زندگی ر مونه مثل یک معما. مبا مثل یک کلاف سر در گم که آدمیرزاد نمتونه بفهمه چرا همچنیه.
ا جاش پابو. کیسه ر ویگید بَبُرد مین خونه یگ گوشه هانا. دست بکار بَبُو واسه شومِ شوو چیزی دُرست کُنه. یگ تیگ فگر کرد. بدی حوصله نداره. وا خودش بوگود ولش کُن. اَمشو اووآمونم. کِلنَه ر روشن کرد و چندتا چوو هیمه دِنا مینش تا بسوزه. آتش که یگ خوردَه بسوت و بَل‌ش که هانِست، یک سه پایه بیورد دِنا مین کِلنَه. بشو کِماجدونگ ر ویگید اِندا یک قاشق روغن بنداخت مینش و بیورد دِنا رو سه پایه. اَ مین پَسینَه یگ پیاز بیورد؛ دا روغن اوو ببا پیازِ پوست بیگید و مین کماجدون خُوُرد کرد. پیاز که داشت سرخ موبو، یک ذره زرچووَه درید روش و هم بَزی. پیاز خوب که سرخ بَبو اِندا یک جامَگ اوو درید مینش و سرش دنا تا جوش آ. دو تا سیب زمینی ر پوست بیگید و چار قاچ کرد؛ اندا یگ جوز سُوج بَربی و وا کمی نمگ و گِشنیز خُشگ درید مین کماجدون و بَشو پی کارش.
اِفتو تازه غروب کرده بو. مرغها جا شوبَن و گاهی صدای قدقدشون اَ مین لون میامو. بَشو جلو لونِ مرغها ر دِنا. دم در لون ر وا یک گونی خواسه دپیت دا سرما مرغها ر اذیت نکنه. سری به طبوله بزی. یگ تیگ علف جلو گوو و گوساله بَرید. در طبوله ر دَبَست، چفت در ر بنداخت و یک کُهنه لا ر جلو در طبوله اووزون کرد تا جلو سرما ر یگ تیگ بیگیره. بیامو مین خونه. چراغ سه فتیله ای ر روشن کرد. کماجدون رِ اَ رو کِلنَه ویگید بیورد دنا رو چراغ. لا کرسی ر بالازی. چالَگ کرسی ر خوب هم بزی و یک تیگ ا خاگسر اونه ر ویگید تا واسه آتش جا ببا. یگ گوله زغال ر بیورد دنا ته چالگ کُرسی، وا آتشگیر آتش کلنه ر که بسوته بو ر ویگید و بیورد درید مین چالگ کرسی. آتش ر خواصه خاگسر بَزی و وا کفگیرگ دورش ر مرتب کرد. لا کرسی ر بنداخت و آتش گیر ر بَبُرد هانا دم کِلنَه. مین ایون ر هانا ویگید کرد و بیامو مین خونه. بو عدر پیاز سرخ کرده مخلوط با بوی سُج و زردچووه مین خونه دپیته بو. چراغ گرسوز ر بیورد هانا دم دست. لوله اونه ر وا یگ دِسمالَگ خواسه پاگ کرد و برق بنداخت. کرفید بزی چراغ ر روشن کرد. لوله ر که دنا سر چراغ سو خونه ر روشن کرد.چراغ ر اَ زمین ویگید هانا گَلِ طاق.
کووش گالشی ر که عرصی پاش کرده بو ر خواسه وا یگ جُلَگ تمیز کرد. بَبُرد مین پسینه هانا. جورَب پشمی ر اَ پاش درنیور. بوگود اینجوری بهدره، یک خوردیگ پام گرم وامسته. مخواست در ر دَبنده که یگرا صدایی بیامو. دو تا وچه های حسین مِردای بیامبن دنبال ماست. او بوگود: میگه پیرتون نمدونه سرشو کسی شیر و ماست اَ خونه بیرون نَمدِه. چدو اندی دیر بیامین. بیشین فردا بین. الهان دیه دور بَبه و نمشاست شیر و ماست بیرون دان. پسر بزرگتر حسین مردای بوگود: بی‌بی ما پاری وختها که دور میشیم اَ خونه‌ئی ماست بیوریم. مین ماست یک ذغال دمنیم تا عیبی نداشته با. او بوگود: چدو پیرتون شما را این وخت شو مرفسته دنبال کار. میگه روز ر خدا ازتون هاکه؟
باز پسر بزرگتر بوگود: تقصیر ما بو که کار داشتیم دور بیامیم. والا پیرم بوکه بو که زود بیشین ماست ر بیورین. الهانم اگه دست خالی بشیم دعوامون مونه. حالا نمبا شما خودت یک جوری درستش کنی دا ما بتونیم اونها ر بَبُریم. او که اوقاتش اَ این کار حسین مِرادی تَل بَبُو. به قیافه وچه ها که نیگا کرد. دلش بَسوت. اَ جاش پابو. بَشو اَ سرکلا دوتا تکه کوشکگ زغال ویگید بیورد دنا رو ماستِ دو تا غَزقون. اونها ر هادا دست وچه ها و بوگود: ننه جان همه جا تاریکه جلو پاتونه بپین. توگسون دنی گیرین بخورین زمین، ماست بریجه. وچه ها چَشمی بوکن و غَزقونهای روحی ماست ر ویکین و راه‌فتان بَشوَن.
وچه ها که بَشوَن دوراهه همه جا ساکت بَبُو. هیچ صدایی از جایی نمیامو. همه چی سوت و کور بو. صدا شُرشُر روخونه ر اگر خوب گوش مداشتی موتونستی بشنویی. یک دَهبَه یگ چارگ مین چاله باغ هَمچه وَغ بَزی که او ا ترس هوول واخورد. بوگود: زهر مار، توو بجون. الهی سقط ببی. انگاری خایه‌شه سنگ اوزون کردن، همچه زیرکَه مِگشه.
ور گردی بشو مین خونه زیر کرسی ویگید هانست. حال و حوصله هیچ کاری ر نداشت. یک جمه شلوار ر بیور دا وصله پینه کنه. امبائی وختی نتونست تا ر کین دَرزَن نه. ولش کرد. بوگود: دیه چشمم سو نداره. اینکار ر باید روز بکردن. راستش حوصله هم نداشت. گربسته تا درزن ر ویگید هانا یک کنار و جمه شلوار ر بنداخت انور و پابو یک سری به کماجدون رو چراغ بزی. بدی اووش اندا اِ. بشو یک چولو بیورد بشکست مین اونه، واخودش بوگود: دا سرفه ر بندازم اینه هم مرسه. یک سرفه دست بافت ر بیورد بنداخت رو کرسی. ا مین صندوق دو تا نون ویگید بیورد دنا سر سرفه. یگ جامگ مرسی ا مین جاجومها ویگید هانا دم چراغ. وا قاشق یک تیگ ا اوو ر واجیشی. بینه نمکش خوبه، مزه ویکه یا نه. بدی بَد نَبه. چراغ سه فتیله ای ر فوت کرد تا خاموش ببا. کماجدون ر ویگید هانا زمین. وا یگ ملاقه اندا اندی که موتونست بخوره درید مین جامگ و ویگید بیور هانا سرکرسی. با اینکه دست و بالش تمیز بو. امبائی بازم دستش ر مین یگ تاسی که کنار خونه نهابو بشوشت. دستش ر خشگ کرد و بیامو سر سرفه ویگید هانست. تازه یادش آمو که اَ صباحی صبح زود که یگ لقمه نون و چوشیرین بخورده، دا الهان لب به هیچی نزیه. نون ر بشکست و نصمش ر مین جامگ دَچی. تمان جامگ ر یک نفس مثل اینهایی که اَ در قحط درامن یک نفس بَخورد. پابو یگ جامگ هم اوو واخورد و بیامو زیر کرسی ویگید هانست. یگ خورده وا خورده نون و جامگ و قاشق واز وازی کرد دا حوصله‌ش سرشو. پابو سُرفه ر جمعا کرد. جاجوم ر هانا یگ گوشه و سرفه ر ببرد دنا سر صندوق. یگ فگری کرد و لاش ر کنار کرسی بنداخت و همون سرشو ویگید دَخوت. گرمای کرسی مِلایم بو و میامو مین لا ر هم گرمامکرد. همین که چشمش ر هم دنا، دیم نسیبه جلو چشمش ظاهر ببو. همون طور که گریه مکرد موگود: دیه نمدونم چوکونم. مخام ول کنم یگ وری والم بشم. اینه هم بخت و اقباله که من دارم.
چشمش ر وا کرد. پابو مین لا ویگید هانست. یگ تیگ فکر کرد و دوراهه ویگید دَخوت. اینرا تصمیم بیگید به هیچی فگر نکنه. بوگود: صب که ببا یگ فکری مونم. الهان ر ولش کن. امبائی چشمش روهم نشوبو که اینرا کین پا نسیبه که اَ سرما بَبُو مثل چغندر جلو چشمش رَجَه موشو. گاهی بند لنگش که کوو بَبُو میامو و رنگش ور مگردی موبو رنگ کین پاش. دوراهه لا اله الا الله‌ی بوگود و غلط بزی به طرف دیه. اما چشم نسیبه که پر اشک بو جلو چشمش میامو. لوش‌ش بی اینکه چیزی بوگه توکوم موخورد و هی وا گوشه چادر اشکش ر پاگ مکرد. نسیبه ورمگردی دا بوشو امبائی دوراهه انگاری که تیارته چشمای اشکبارش میامو جلو روش. معلوم نبو دا کی وا این فگر خیالها سر و کله بزی که خووش بَبُرد.
نصم شو بو که دوتا سگ مین ایون بپیتن به هم. یکی اون یکی ر همچه گاز ویگید که صدای زوزش ا درد او ر اَ خوو بَپُرُوند. پابو بشو پشت در وا صدای بلند چند را چخه چخه کرد. امبائی سگها بدجوری به هم دپیته بن و ول کن نبن. او هم جرات نکرد در ر واکنه دا سگها را بتارونه. اونها بفتان مین تشتی که گوشه سرکلا هانا بو. صدای تشت مرسی و آتشگیر و ماشه مین سرکلا زیر دست و پای دو تا سگی که دعواشون ببو، چنان قشقرقی بپا کرده بو که نوگو و نشنو. سگها که خوب همدیه ر بَچریَن، یکی شون بزی به باغ و اون یکی هم پُگ سرش. بشون و سر و صداشون بخوابی.
او وا خودش بوگود: اینه چدو روزگاره. یا نمتونی دَخسی. یا وختی هم دمخوسی یکی مثل اجل پیداش مبا. این دوتا توو بجون اَ کوجه بیامبن. چدو دار و دعواشونه بیوردن اینجه مین کوفه کلبرده من سر بیکن. خودم کم دارم هر جگ جانوری که ا دنیا سیر ببو میا سراغ من. بشو ا مین سوو یک تیک او درید واخورد. و بیامو ویگید دخوت. امبائی دوراهه سر و کله نسیبه پیداش ببو. بخواست به او فگر نکنه امبائی نمتونست. مشنافت یکی موگه: سه چاهار تا چولو چی مبا؟ پن سیر ماست به کوجه مرسه. مشاست وا اینه جلو جوه دوتا پسر وچه و مار شون ر دنان؟ اگر چولو مین راه بشکنه، اگه اون زن لیز واخوره و ماست بریجه؟ اگر …
دا صبح ببا یگ بن ا این فگرها به سرش بزی و خودش تف و لعنت کرد. هنوز سفیده نزی بو که ا جاش پابو. لا و بالین شِ جمعا کرد. سمور رِ اوو آتش کرد و ا در خونه بزی بیرون. … ادامه دارد.

اَ اینچون گوش بدارین

روی فلشی که سرازیر سمت راست پخش کننده که کلیک کنین موتونین واس خودتون هم ویگیرین.

معنی چند لغت به گویش کیلانی:
دَرود وَرچی: جارو کردن و مرتب سازی
چولو: تخم، در اینجا مقصود تخم مرغ است.
لوُن: لانه مرغ
چَرمِ چارُق: آماده شدن برای برون رفتن از خانه.
وَچَه: بچه.
واسِنه: برای
کوو: کبود
لووکه: حرکت منظم بدن هنگام راه رفتن
هوار: آوار
سَراگید: زیر گرفت
پییَر: پدر
بُتیرَه: شیوه، طریق
بَنِشته: نوشته – دوم شخص مفرد
بَنِشتَم – بَنِشتی – بَنِشته
بنشتیم – بنشتین – بنشتَن
چَپر: دیواره چوبی محافظ باغ
لیزگ: سُرسُره، «لیزگ واخوردن: سرسره بازی»
هاماسین: با دست گرفتن، «هامباسین: سوم شخص جمع- می گرفتند »
هاماسیَم – هاماس – هاماسی
هاماسیم – هاماسین – هاماسیَن
پابَن: بلند شدن، «پامبن: سوم شخص جمع- بلند می شدند»
پابَم – پابی – پابوو
پابیم – پابین – پابَن
سِییر کردن: تماشا کردن
مورجونه: مورچه
اِستابن: ایستاده بودند
استابَم – استابی – استابوو
استابیم – استابین – استابَن
بَسوفَک: آبنبات چوبی
ویار: هوس
بی‌بی: مادر بزرگ
بِووبُو: پدر بزرگ
کِندا: چار چوب، «کندا در: چار چوب در»
اوو: اشکنه، «اووآمونم: اشکنه درست می کنم»
کِلنَه: اجاق گِلی
بَل: شعله
پَسینَه: پستو، صندوق خانه
سُوج: rقَرَه غوروت
هانا ویگید: گذاشتن و برداشتن، اینجا مقصود ترتمیز کردن، مرتب کردن
قزغون: دیگ دهانه تنگ
چارَگ: حیوانی وحشی از راسته گوشت خواران شبیه گربه؛ واحد وزن برابر ربع یک من، ده سیر یا 75 گرم.
زیرکَه: جیغ، فریاد
دَرزَن: سوزن
تا دَرزَن: نخ سوزن
واجیشیَن: چشیدن
واجیشیَم – واجیش – واجیشی
واجیشیم – واجیشین – واجیشیَن
دَچیَن: ترید کردن، نان خرد کردن در غذای مایع
دَچیَم – دَچین – دَچی
دَچیم – دَچیین – دَچیَن
بَپیتَن: به هم پیچیدن
بَپیتَم – بَیتی – بَپیت
بَپیتیم – بپیتین – بَپیتیَن

Responses

  1. سلام من عاشق ايران و تاريخشم و كيلان قسمت زيبايى از اونه . نگهدارى از فرهنگ ايران در حالى كه بيشتر مردم خودش اونو فراموش كردن كار سخت و بزرگيه اميدوارم هر كس كه در اين مسير قدمى بر ميداره موفق باشه …

  2. سلام به دست اندرکاران
    بسیار خرسندم از اینکه تارنمای شما باعث می شود که ما ایرانی ها (خصوصا کیلانی ها) از روحیات همدیگر باخبر شویم.
    در ضمن ایدین جان الهی قربونت برم
    شکوفه جوادی

  3. سلام اقای پویه انگار از سوندکلود پاک شده باز نمیشه میگه فایل پاک شده


پاسخی بگذارید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: