بخش اول
قسمت هفتم
جعفر پویه
زمستون، هَمچه که اِفتو غروب بَکرد، شو مِبا. شوهای زمستون دراز، سرد و تاریکه. هَمچه تاریک که چشم چشم ر نَمینه. پاری موسوم همچنه که پنداری شوو، شوو نیه. شو قیامته. یانی وَخت دِماسیه؛ اَ جاش توکوم نَمخوره. یگ ساعت مِبا یک عمر. میگه شوو تمون مبا. میگه تمونی داره این بی صَحب مونده. پنداری آدم مین یک هیچیه چسبِناک دِماسیه. دماسیه و نَمتونه اَ جاش توکوم بَخوره؛ نَمتونه پاشِه؛ نَمتونه قدم اَ قدم ویگیره. نفس بگشین سخت مبا، پنداری یگ سنگ اِسیو ر دِنینن رو دِلت. هوا سنگین مبا مثل دود، هَمچهکه پنداری جُل دود دِنیین، دنیا ر سراکه.
نفس که نِبا بَگشیَین، چشم هم دو دو مِفته، سرآدمیرزاد گیج موشو و خونه دور سرت مِچرخه. نِه؛ پنداری خونه ر رو سر گیتِی دور خودت مِچرخی. تو مچرخی یا خونه؟ نَمشاست بووکّن. فَقد مِچرخِه. نفس دَمّاسِه مین گَلت، مثل روغن بهسریَه. پئین نَمشو. پَره وینی همچه مزنه که، پنداری هرچی اِشنافَه که مین دنیا دره الهان از مین سینت میزنه بیرون. اَمبائی نه؛ هیچی نَمبا؛ هیچ اتفاقی نَمِفتِه، گیج و مَنگ، سر سنگین و دلتنگ، تو مِبی عین همون شوو. مِبی مثل تاریکی، مبی عین سیاهی، که بر هرچی رنگ و نُشونِه، اَفضل مِبا. مِفتی مین خودت، و هرچی دست و پا بزنی نمتونی دری! گرفدار خودت مبئی. بینی چدو مبا – که همچه مبا؟
دلت تنگ هامگیره، هوا هم نمتونه ازش رد ببا. خودت مِبی و خونِت و شوو و سکوتی که اَ دستی ساکته، مِخوا آدم ر بَگشِه. موگشه آدم رِ سکوت. بی گَبی آدم ر اَ پا مِندازه. بی زبون مونه آدم ر. سگ وق بَزنه، بهدره، تا سکوت با. چارگ وق بَزنه بهدره، اَ این ساکتبَن. یانی نشون مِده یکی دَره، نفسی دَره، صدایی دَره، امیدی دَره. حالا مِخوا حیون با، خواب با. امبائی دِبا.
نَمشُو این شوو. نَمشوو این شوو؛ وامِسته دَم در، نه، واهستیه مین کِندا در. مین خونه، زیر سفت، لو رف، لا اندوگ، لو پیشبخاری و زیر مجمعه مرسی، همه جا دَره، به همچی دماسیه. سیاهیش همه جا واقلطیه. لا درز خشت و لا جِزّه های پرچین لووِ بُن هم دَره. هَمچه کرده که اَ هیچی صدایی درنمیا. بی صَحب بمونه این شوو؛ که جون آدم ر هامگیره. موگشه زندگی ر، سیاهی ر اَفضل مونه، تا دل دیه نتونه هوا هوس کُنه. تا ذهن دیه نتونه اَ دم کِندا در اون طرف تر شو. مین همین کوفه کَلبرده، زیر همین سَفتی که هر آن مِخوا بخوابه، خُراب مونه آدم ر. ضِئی روزگار مونه آدم ر. دل آدم موپوسه، مِشا عین نون کَرَگ بزیه. عین زهدی انبونگ؛ نه، مِشا عین چولو لَق، اَ بیرون سالمه، امبائی مینش ضئی روزگاره. بو گَند مِده، بو نِگبت مِده، بو سیاهی مده. بدرد بخور که نیه، هیچی، باید ازش کناره بیگیری، و الا آلوده مونته.
مینی، آدمیرزاد همچه مِبا که، مثل درد بی درمون، عین سلاطون، عین خورَه، باید ازش فرار کنی. اومهَل اینه دیه آدم نیه، هَسته؟ نیگا کنیشه، آدم مِمبا، امبائی واگیره، درد بی درمونش واگیر داره، میگیرته، پرهیز کن ازش، و الا مبی مثل اونه. مبی چولو لَق، گنداکه، بی باطن و خوش ظاهر.
نسیبه که افتو غروب بَشو، او بمونده بو و اون خونه. دوراهه بفتابو مین هول و وَلا. دلشوره وِلِش نَمکرد. ولکُن نییه این بی صَحب موندَه. اَ هوش و حواس مِندازه آدم ر. واس همینه زوتی در و پیکر ر دَبسته بوو؛ چیزی هم نخورده بو و ویکه بو دخوته بو. امبائی شوو، شوو نَبو. این شوو تمونی نداشت. هزار تا گیر داشت، هزارتا پیج داشت و او نمتونست اونها ر واکونه. اینَهبو که بفتابو مین خودش و نَمتونست درا. گرفتار خودش بَبُّو دوراهه.
چدو شوو ر صُب کرد، نمشاست بووکَّن. شوگیر سفیده از خونه بزی بیرون. پنداری وا زمین و زمون دعوا داشت. هرچی به دستش مِرسی ر ویمگید و اَلَگ مِکرد اونوَر. دو را کِلنه ر دووشَند، هیمَه تا تهش بسوت و او کاری نکرد. همون چون لوو کِلنه اَندی هانست، تا آتش تمون بَبُو. کِلنَه بسوت و آتشش خاگسر ببو و او اَ جاش توکوم نخورد. به خودش که بیامو، پابو؛ هی در بُن بَزی. چوکونه، کوجه بوشو، وا کی بوگه؟
این درد بی درمون تمونی نداره. شِنِوا نِداره. گوش بشنافتن واسش دَنی. اَ دل بیرون نَمشو. او رِ سراکه و نَمدونه چوکونه. بالا پئین بزین هم بی خوده. فایده نمونه. چوکونه؟ سرگردون بو.
خودش بنداخت مین طبوله، گوو ر بَدوشت؛ گوساله ر ول کرد گون مارش دُهُن گیره. اونها ر اوو علف کرد و بزی بیرون. یک تیگ خُشگِه نون رِ که مین یک جامَگ خُوس کرده بو ر بیورد بَرید واسِنِه مرغها. بَشو سَموَر ر اوو آتش کرد. چئی که تَم بَگشی؛ یگ لقمه دِنا دُهُنش و بیامو اُنچون مین ایون ویگید هانست.
کاری ر که داشت مِبافت، گوشه ایون ول بو. کار که سربار دَبو، همون جور زریگ زریگ اور نیگا مِکرد. نووَرد اَ زیر چوستری که روی اونه بگشی بو، معلوم مِکَرد. مین پاچال دوتا پاتالک، یکی بالا و یکی پئین واس خودشون اوزون بَن. رو چوسدر دو سه تا گِباسته بنداخته بو، تا باد توگا نزنه ویگیره ببره اونه ر. دستش به کار هم نَمشو، هانشینه یگ تیگ ببافِه. چوسدَر کَژین بارگیته بو. امبائی اون چوسدر کَژین اون وقتها کوجه و این چوسدر کَژین کوجه؟ دیه میگه گیر میا اون تا و اون رنگ و بو. بَشو، همهچی وا خیر و برکت اَ این کَلبَردَه بَشو.
همون تو که که بیکار واس خودش نسته بو، یگرا بشنافت کسی اون دور و وَرها سوس مِزنه. پی جو را بپئی، بدی حبیب خرپنو مِخوا اَ جور بپره. صدا کرد: چومونی؟ اونجَه چومونی؟
حبیب که بین بَپُرین و نَپُرین گیر کرده بو، بفتا مین اوو جو و کوشش خوس بَبُو. بوگود: هیچی، مِخواستم بینم اینجَه غلاغ لونَه نَکرده؟
شربونو بوگود: چی؟ این موسوم میگه غلاغ لونه مونه که تو پیش مِگردی؟ این ورا بینم، بیا اینجه بینم.
حبیب که پاش مین کوش گالشِ پُر اوو شلپ شلپ صدا مِدا و دَمپا شلوارشَم خوس بَبُّو، پیشآمو. هنوز مین کِلنَه یگ تیگ آتِش دَبو و یک کُنده داشت دود مِکرد.
رو به حبیب کرد و بوگود: بوشو لو کِلنَه خودته گرما کُن سرما موخوری. پات رِ دراور خُشگ کُن، زود با جون مرگ بَبَه. عیسِش رِ نیگا کن، بیغوش.
حبیب کوشهاش ر بکند، اوو مین اونها ر بیرون رید و دَم کِلنَه ور براشت دا خشگ ببان. دَمپا شلواشِ بَچلوند، پاش ر که از سرما بَبُّو عین چغندر رِ رو کِلنه دِنا تا گرم واهسته. همون تو که دَم کِلنَه استابو چشم مِچرخوند این ور اون ور ر مپئی. اینها همه اَ چشم شربونو پنهون نبو. او حبیب رِ خوب اِندا وَرندا کرد و بوگود: اونَه چیه لیفون شلوارد دَره؟
حبیب بوگود: دفتر، دفترِ مَقشِهمِه.
شربونو بوگود: میگه دفتر ر دَمِنَن لیفونِ شلوار؟ اَ کی تا حالا اونجَه بَبه جا دفتر و دَستگ؟ چدو مکتب نَشوئِی؟
جبیب بوگود: حالا مِشَم، یک خوردیگ دور تر.
شربونو بوگود: میگه نباد سر ساعد بیشی مکتب؟ اینه چدو مکتبه که تو هر وَخت مِخی میشی؟
حبیب بخندی، جا دندون جلوئیش که بفتابو خالی بو. سوگ اَ وینیش اوزون بو و کلش ر که وا ماشین دو ا ته بتِّراشیه بو، اَ سرما کوو بَبُّو. دستی به کَلِّش بَگشی؛ دفتر ر که لوله کرده بو دنابو لیفون شلوارش رِ دراورد هانا رو یک کُنده، دَم کِلنَه.
شربونو ازش خبر گید: بلدی خَد بیگیری؟ خَد داری؟
حبیب بوگود: یعنی چی؟ خَد بیگیری یعنی چدو کنم؟
شربونو بوگود: یانی موتونی بنیسی؟ خَد بنیسی؟
حبیب که همون جوریش هم زیونی اَ هیکلش مباری، بازم دهونش اَ خنده وا بَبو و بوگود: خواب معلومه بَلَتَم. پس واس چی مردسه میشیم. میشیم هیچی یاد گیریم دیه.
شربونو بوگود: اوهو اَربا شِکمِد. الهان معلوم مبا. گرم که واهستی بیا این چون هانیش، یک کاغذ بنیس بینم.
جبیب بوگود: کاغذ واس کی مِخی بنیسی؟
شربونو بوگود: واس پسرم، پَه مِخواستی واس کی بَنیسَم؟ گرمِد که واهستا، بیا بینم چومونی.
حبیب بوگود: خواب مودونی، همین طوری که نَمبا بنیسم که، اونهایی که کاغذ واس تهرون اون جاها مینیسَن مودونی چندی هامگیرَن؟ یگ عالِمَه.
شربونو بوگود: اوهو اوهو، چه حرفا، خوشم با؛ په اَندی مِلا بَبی که حالا دیه باید پول هات دَن خَد بیگیری!. خواب هاد مِدَم. خواسه بنیس. خوب و خواسه باشه، یک اَندی هاد مِدَم.
جبیب که هادمِدَم ر بشنافت. کووشِش ر که هنوز خشگ نَبُّو ر پا کرد. بیامو اونچون لوِ ایون بخواست هانشینه که شَربونو بوگود: صبر کن. یگ نَهلیگ که اون گوشیگ تاکردَه بو ر ویگید بنداخت و بوگود هانیش رو اینه. همین چون هانیش الهان میام. بشو مین خونه و وَختی درآمو یگ نِصمِه شیر تَفتون دستش دَبو، ها جبیب دا و بوگود: بَخور و بَنیس؛ بینم چومونی.
جبیب شیرتَفتون ر هاگید. یگ تِکهش ر بشکست و وا زور آغِستَه کرد مین دُهُنِش. دوتا قُمبیلش همچه باد دَکِردِه بو که بَبُّو عین بادَکنک، پنداشتی اَلهانهِ بَترکه. دو سر شیرتَفتون همچه قُمبیلهاش ر مِشقالی که موکی الهان تیزی اونه قُمبیلشِ مشکافه مِزِنه بیرون. شیرتَفتون اَندی بزرگ بو که او نمتونست کِتارشِه تُکوم بده.
شَربونو همون جور که خیره خیره نیگاش مِکرد بوگود: تووبجون! چدو هَمچه مونی. لقمه ر اِندا دُهُنِد ویگیر. اَ در قحط درآمی میگه. اینه چدو هیچی بخوردَنِه؟
حبیب هی مِخواست چیزی بووگِه، اَمبائی میگه مِشاست. دُهُنش اَ پُر هم پُر تر بو. به ضَربِ زور هر جور که بو لقمه ر جابجا کرد. اَندی وا دست قمبیلشِ بِشقالی که اشک چشمش راهفتا. سوگشَم که اوزون بو، بَبُو قوز بالا قوز. اوستین کُتِش که دماغشِ پاگاکرد، سوگ و تُف و شیر تفتون و اشگ، قاطیهم به اونه واغِلتی. شربونو که اینَه رِ بَدی بوگود: اِه؛ دیم دِرِی.
حبیب لقمه دویوم ر که آغِستَه کرد مین دُهُنش، دستش ر دِمالی به پهلوها کتش و یک قلم بشکستهئی ر که دنا بو پی گوشش ر ویگید. قلم سوسمار نصمه، سیاه رنگ، اَ دستی حبیب وا دندون اونَه رِ بَچِّری بو، تَمان جاش دندون – دندون بو. تو بوگی تن این قلم مداد ر وا دندون حبیب لُگ لُگ دَکرده. نسته که بو، قلم مداد ر دُهُن میگید و وا دندون مشقالی. واسِنِه هَمینه جا دندونهاش رو قلم بَموندِه بو. اول قلم رِ بوهاچی؛ پابو بَشو دفتر ر که هانابو رو کُنده، ویگید بیورد. رو نهلیگ دمرو ببو و دفتر ر جلوش وا کرد. توگ قلم ر بزی رو زبونش و بوگود: بوگو تا بنیسم.
شربونو به حبیب که کینش هوا کرده بو و یک تکه شیرتفتون ر هم توگ گیته بو نیگار گرد و مین دِلِش بخندی. وا خودش بوگود: اِسَه جونهمرگ بَبَه رِ بین.
شربونو بوگود: اول آدرسش بنیس، دا معلوم بَکُنه ماله کیه.
حبیب بوگود: خاب.
بوگود: بنیس؛ سرچشمه، بغل گاراج کلون، دُکّون کاشُفی، برسد به دست معدعلی کیلونی. بنشتی؟
جبیب بوگود: اوهو.
شربونو بوگود: بنیس؛ خَدمَد ارجمند اون …
حبیب همین طو که مِنِشت، بعد شربونو تکرار کرد؛ خدمت اَرجمال اون ..
شربونو بوگود: چی؟ اَرجمال چیه، ارجمند.
حبیب بوگود: ارجمند دیه چیه، اَرجمال؛ یعنی همون بالا دیه، من مودونم یا تو؟
شربونو وا دُهُن واز یگزریگ حبیب ر نیگا مِکَرد و اَ تعجب نَمدونِست چی بوگِه. یگ تومَگ که بگذری بوگود: هر کوفت زهر ماری مینیسی، بنیس؛ خدمت ارجمند اون نور دیدَه محمد علی، داعا بلند می رَسونَد. ایشالّاه که تَنَگِد سالم باشد. بنشتی؟
حبیب سوگش بالاگشی و بوگود: اوهو.
بوگود: بنیس؛ اَ اون موسوم که تو رفتی، درختا رِ خُشگار سَرا گرفته. چونکه کسی دَنی دا خُشگار کُنه. اِسَه شِتِه بی صَحَب موندَه، اولچه درخت رِ بَخورد. خدا حگم شون رِ بَکُنِه. سَمِ د.د.ت کوجه پیدا مبا. آدم سم بزنه. چدو نمیئی اینجه ر ضَفط رَفت کُنی؟ بنشتی؟
حبیب بوگود: اندی تند تند نوگو، خواب دستم خسته بَبُو.
حبیب همچه رو دفتر دیم دَرفتا بو که پنداشتی گورکنگ داره پا بُته سیب زمینی ر مِکِّنه. قلم ر همچه رو دفتر مِشقالی که که پنداری داره رو سنگ مینیسه. کاغذ قژقژ صدا مِدا و پاری وختها هم توگ قلم روش گیر مکرد. دیم حبیب اَندی به دفتر نزدیگ بو که سوگِش وینیش که اوزون موبو وامغِلتی به دفتر. رو دفتر گاهی پُرامبو اَ خُرده شیر تَفتونی که مین دُهُنش دَبو. حبیب همون طو که سوگشِ بالا مِگشی رو دفتر ر هم وا دستش اَ خُرده نون پاگامکرد. معلوم نَبو جا سوگش پاگامونه یا خُرده نون ر.
شربونو دو راهه بوگود: بنیس: اَ اومهَلی که تو رفتی دا اَلهان، این گوساله دورا اوسال بووسَند، بفتا مین کردوها. تمان ر لقَد مال کرد، سَقَد بَبَه. می خوام اون ر برفوشم. اگر مشتری پیدا کرد. بنشتی؟
حبیب بوگود: کدوم گوساله؟
شربونو بوگود: به تو ربطی نداره، بنیس. بی حیا.
بنیس: پاوَز بالاباغ زیر مین جوَگ، بفتا پی هَلُم خینسا. هَلُم لو رفت؛ نَحق بود خر مشدعلی بابا ر وا بار سَرابگیره. المحدُرلاه بخیر بُگذشت. اون سرداج های درخت وی را که سراکرده بودی، همون چون هنوز ریته؛ کسی نیست دا اونها ر جمعا کونه. بنشتی؟
شربونو دیمش که ور گردوند بدی حبیب داره به ضرب زور وا ته قلم رو دفتر مگشه و هی کاغذ ر لوله مونه دو راهه وا دست صافا مونه و مفته بجونش. اَ حبیب خبرگید: چومونی؟ چدو همچه مونی؟
حبیب بوگود: اینه یکیش غلطی بَبُو، مِخوام پاگا کنم، پاگکُنش خوب نیه، نَمبا.
شربونو بوگود: کین اون قلم که چیزی دَنی، کدوم پاگکن؟ تو که همه اُونَه رِ بَچّریئی.
حبیب دو راهه ته قلم ر تُف بزی وا زور بخواست کاغذ ر پاگاکونه. امبائی نَمبو که نَمبو. یگ لکه سیاه بد ترکیب وسط کاغذ درست کرده بو و دست ونیمگید.
شربونو بوگود: ولش کن؛ همچه نَکُن؛ نکن؛ ول کن موگم.
حبیب بوگود: باشه، به من چه، مال خودته، ضائی ببا، به جهندم.
دست شربونو بشو پس، امبائی خودش کنترل کرد و بوگود: بنیس تندبا.
اون مرغ سپاه پا پری که کُرژ شد، ایشالاه چولو دَمِنَم زیرش. اَ هم الهان یگ اَندی جَعَما کَردَم. اِسَه یگ مرغ سه هفته هامشینه رو چولو، یگ عالمه جیجگ وَر میوره. ده تا، بیست تا. دا بوشو توستون تمون ببا، یکی دوتاشم که غلاغ بَبُورِه، شغال هم یکی دو تاش ر بیگیره. بازم واسِنِه مرغ یک اَندی وَچَه مومونه. که پئیز ماه مبان اِندا مارشون. اَمبائی اون ماری که یگ وَچَه داره، اونهئی که یکگ پیشتر نداره، هم اونه، دا روز شو ببا، هزار را میمیره و زنده مِبا. خدا نکنه که شغالی، جَگ جانوری، چیزی بزنه به او، اومهَل دیه هیچی ازش باقی و ساقی نَمیمونِه. اثر آثاری دیه ازش دَنی. ایشالاه خدا چراغ خونه هیشکی ر خاموش نکنه. نبا کسی بی عقبه با، تنهار مومونه و بی کس مِبا. تمان دنیا رَم که هاشدی، بکارش نَمیا. میخواد چوکونه، اِسَه به چه دردش میخوره. مخوا سر قبرش بذاره؟
رفتی، اینجَه من تِنهار موندِم. نَمیگی مارَم چومونه؟ اَندی دلم تنگ هاکه که نوگو. کشکی می آمدی دا دیدار تازه کنیم. اگر بیئی دختر مشدعلی پاجونی ر واسد دُرُسد می کنم. اگر بینی چدو دختریه. خوب و خواسه. عین پنجه اِفتو. خواب همه جونها باید زن بگیرن دیگه. الهان تو اَ وَخت زن گرفتند هم گذشته. دا کی میخی عَزَب بگردی. باید دیَه زن بگیری. اگر اوو دستد هست نخور، زوتی بیا؛ دا اونه ر واسد دُرُسد کنم. به من هم اینجه واسه گوو بدوشتن و باغ و در رِ ضفط و رفت کردن، کمک حالی میشه. چندی خوب بود که امسال پئیز عرسی می گرفتیم. حالا که نشد ایشالاه سال دیگه، یا شوو عید، اومهل هم خوب است. چندی خوب میشه که آدم هم عید داشته باشه هم عَرسی. خدا ایشالاه تمان جون ها ر نیگهدار باشه. خدا پشت و پناه شون.
حبیب همون جور که رو کاغذ دَمرو بو، وَرگِردی بو و او ر یگبَند نیگا مِکَرد. و هیچی نومگود.
شربونو ورگردی بدی حبیب وا دُهُن واز او ر سییر مونه. بوگود: بنشیتی؟
حبیب بوگود: همشهِ که نه. وَختی موکّی ایشالاه، اونها ر نَنِشتِم.
شربونود بوگود: یانی تو هَمِشِه بَنِشتی، ایشالاه ر نَنِشتی؟ چدو؟
حبیب بوگود: خاب اونه قرآنی، مین مَردِسَه که اَ این هیچی ها یاد نَمدن که. اَگه مِخی اَ اینها بنیسی، باید بیشی مَچد. نه مَردِسَه.
شربونو بوگود: اینه چدو مکتبه که تو میشی و اون وخت نمتونی ایشالاه ر بنیسی. خاگ عام مین کَت سرت.
حبیب بوگود: گم ببا وِرِسگ. ور بَبه، نَمدونه چی موگه. همین طو نسته حرف بی خودَکی مِزنه.
حبیب حرف آخرش مین دهنش دَبو و تمون نکرده بو که شربونو دست بنداخت جورو ر ویگید. وا پشت جورو هَمچه اَ مین کمر حبیب که هنوز کینش گُمبَز کرده بکوفت، که حبیب یگ هقی کرد و دیم دَرفتا.
دا حبیب بشو بَجُنبه. شربونو او ر سرخوس کرد؛ دستِ بنداخت مین پهلوش، همچه فوشگگی بیگید که جغ حبیب دا اونور لاد بشو. حبیب هی بَپیت و هی شربونو او ر یا فوشگگ بیگید یا وا مشت به پگ و پهلوش بکوفت. حبیب داد مزی و موگود: غلط کردم، گُهگتِه خورده، خاله جان به حرضت عباس دیه اَ این حرفها نمزنم. دیه اَ این غلطا نمونم.
امبائی شربونو میگه ولش مِکَرد. موگود: مکتب که نَمشی، خَد که بلد نئی بیگیری، زُبون درازی که مونی، چه گُهی مِخی بار بیی، معلوم نیه.
جُون مرگ مرده ور پُریه، اون عیسِد ر سر تخته مَچّد بَشورن. پنداری من حالیم نیه تو خَد نداری و بی خودی دیم درفتیئی اَدا خد بنشتن در میوری. چشم درامه، عین سگ این ور اون ور سوس مِزنی، مکتب نمشی، اومهل غلط زیاتی هم مونی.
حبیب که گوشت تنش ر شربونو بینجیه بو، وا هر فوشگگ هوار مزی، مِشَم مِشَم، دیه هر روز مَردِسَه مِشَم. دیه غیبد نمونم. بخدا مِشَم. غلط کردم. گُه خوردم، آی ننه جان بَمُردَم.
شربونو که غلط کردم و گُه خوردم حبیب ر بدی؛ داد بزی و رو کرد به طرف خونه بوگود: اون رِشمه رِ بیور، بدو اون رشمه ر بیور، بَبُورم اینَه رِ مین طبوله دَبندَم، دا حالیش کُنم اَ کین بز چند تا پشگل مفته؟
حبیب که طبوله و رشمه و دَبستَن ر بشنافت، تقلاش ر بیشتر کرد و اَ مین دست شربونو لیز بخورد و مثل قرقی فرار کرد. همون طور که مین باغ موشو، تته شلوارش ر که خووس کِرده بو، اَ پشت معلوم مِکرد.
حبیب که بشو، دفتَرِش که اون وسط اِفتابُو ر شربونو ویگید. نیگا کرد، بدی حبیب فقد چند تا خط چپ چتار رو کاغذ بگشیه، و اصلن یک کلمه هم ننشته. او خودش اون قدیمها مکتب ملا زبیده، عَمّ جُزء بخونده بو و بلد بو بخونه و بنیسه. امبائی حبیب پنداری بعد این همه سال یا بلد نبو خد بیگیره یا اَ بد جنسیش به خیال اینکه او سواد نداره، فقد رو کاغذ خط های چپ چتار بگشی بو، یانی دارم مینیسم.
شربونو دفتر بنداخت اون گوشه و بگود: اینه هم اَ وچه امروزی. مکتب که نَمشو، خَد که بلد نیه بیگیره. فقد دائم دم لون مرغ اینه اونه سوس مِزنِه دا یگ چولو بدزده، بَبُره دم دکون یَمِش هاگیره. چی مِخوان باران؟ معلوم نیه! … ادامه دارد
اَ اینچون گوش بدارین:
رو فلشی که سمت راست پخش کننده سرازیرِ کلیک کنین، واس خودتون ویگیرین.
معنی چند لغت به گویش کیلانی:
بهسِیریَه: جامد شده. بهسرییَن: جامد شدن هر چیز مایع. “منجمد شدن روغن، یخ زدن آب”
اِشنافَه: عطسه
چارَگ: حیوانی کوچک از رسته گوشتخواران شبیه گربه با صدایی ناله مانند.
وامِسته: می ایستد. متوقف می شود. “سوم شخص مفرد- آینده”
وامِستَم – وامِستی – وامِستِه
وامِستیم – وامستین – وامستَن
واهِستیه: ایستاده “سوم شخص مفرد – حال”
واهستیم – واهستئی – واهستیه
واهستیئیم – واهستیئین – واهستیین
کِندا در: پاشنه در چوب در
پیشبخاری: طاقچه روکار که معمولن گچ بری شده است.
اِندووَگ: قطعه چوبی “گاه تزئین شده” حدود نیم متر که در کنار هم فاصله بین تیرهای سقف را پوشش می دادند.
واغِلطیه: مالیده شده.
سَفت: سقف
ضئی: ضایع
کَرَگ: به فتح “ک” و “ر” و سکون “گ”- کَپَگ
زِهدی اَنبونَگ: “زهدی: نوعی گلابی محلی کیلان” زهدی ای که در انبار مانده و تخمیر شده.
چولو لَق: تخم مرغ فاسد شده، “چولو: تخم مرغ”
سلاطون: سرطان
خورَه: بیماری جُزام
اومهل: آن وقت
واسِنِه: برای، به دلیل، به علت
واس هَمینَه: برای همین، به همین دلیل، به همین علت
واسِم – واسِد – واسِش “برایم – برایت – برایش”
واسِهمون – واسِهتون – واسِهشون “برامون – براتون – براشون”
شوگیر سفیده: صبح بسیار زود
دووشِندن: آتش افروختن، روشن کردن “فعل” در اجاق، تنور و هر مکان خاص دیگر را گویند. “مثال: کِلا رِ دووشَند، کِلنَه ر دووشَند…”
دووشِندَم – دووشِندی – دووشَند
دووشِندیم – دووشِندین – دووشِندَن
گون: به ضم “گ” و سکون “و” و “ن” سینه، پستان
خُوس کِرده بو: خیسانده بود “خُوس: خیس”
زریگ زریگ، یگ زریگ: هر دو خیره شدن و نگاه ممتد معنی می دهند.
نووَرد: چوبی قطور با سوراخهایی لازم در کارگاه پارچه بافی که پارچه بافته شد به دور آن می پیچید.
چووستَر یا چووسدَر: چادر شب، چووسدَر کژین: چادر شبی که از نخ ابریشمی بافته شده باشد. “کَژ: ابریشم نامرغوب”
پاچال: چاله زیر دستگاه پارچه بافی محلی کیلانی ها
پاتالَک: دو پدال چوبی در داخل پاچال که تارهای پارچه بافی توسط آنها با پای بافنده بالا و پائین می شد.
گِباسته: چوبهایی نازک به طول حدود یک ونیم متر، برای استفاده در کاربافی.
سوس مِزِنِه: جستجو می کند، گشت زدن شاید چیزی یافتن.
خرپِنو: پرنده ای کوچک ” به اعتقاد کیلانی ها بلبل هر سال شش جوجه خواهد آورد که یکی از آنها خوش صدا خواهد شد و پنج تای دیگر بلبل نیستند بلکه خرپنو می شوند.”
عیسش: قیافه اش – “عیس: قیافه، شکل، شمایل”
بیغوش: به معنی بدترکیب بکار برده می شود.
وَر براشت: تکیه داد
اِندا وَرِندا: ورنداز کردن
سُوگ: مُف، آب دماغ
زیونی: زیانکاری، شیطنت
آغِسته: چپاندن، با فشار پر کردن
قُمبیل: دو طرف دهان، لُپ
مِشقالی: فشار می داد. “بشقالین: فشار دادن”
دیم دِرِی: “نفرین” دَمرو بیفتی، کنایه از مردن یعنی بمیری
بوهاچی: بو کرد، بوئید
واغِلتی: مالیده شد
لُگ: سوراخ
خاب: باشه، چشم، از اداد اطاعت
مِنِشت: می نوشت – “بَنیس: به نویس”
اَرجمال: نام یکی از محلات کیلان
اوهو: آری، بلی
دیم: صورت، چهره
یگتُومَگ: مدتی کوتاه، زمان اندک
خُشگار: سرشاخه های خشک درخت
دیم دَرفتا: دَمَرو شد، به حالت دَمَرو قرار گرفتن
گورکِنَگ: گورکن، حیوانی موزی
اووسال: افسار
بووسَند: پاره کرد
کَردو: کرته
پاوَز: آب اضافی که موقع آبیاری از انتهای باغ یا زمین خارج می شود.
هَلُم: پرتگاه
سَرداج: سرشاخه های نازک درخت که قطع شده باشد
ریتِه: ریخته
جیجَگ: جوجه
نُوومگود: نمی گفت
نَمبُو: نمی شد
یگبَند: پشت سرهم، بدون توقف
بَنِشتِی، نَنِشتِی: نوشتی، ننوشتی “بَنِشتن: نوشتن”
دیَه: دیگر
تَتَه: خشتک شلوار “تَتَه بَزین: گشاد گشاد راه رفتن”
عَّم جُزء: کتابچه ای که کودکان در مکتب های سنتی آموختن را با آن شروع می کردند.
یَمِش: آجیل
چَپ چتار: کج و ماوج
باران: “بار+آن” بار آیند، به ثمر برسند.
جعفر پویه
دیدگاههای تازه